کد خبر: ۴۹۷۲۲
تعداد بازدید: ۱۸۹
تاریخ انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۰ - ۱۰:۱۴
آمایش سرزمینی؛ چهارمحال بختیاری
کاهش سطح زیرکشت محصولات پرآب بر و توسعه کشت محصولات با نیاز آبی کم در کنار سایر روش‌ها مانند توسعه آبیاری نوین و هوشمند سازی و کنترل مصرف آب چاه‌ها از راهکارهای مهم صرفه جویی آب در بخش کشاورزی و زنده و پویا نگه داشتن بسیاری از مزارع کشور و همچنین استان  به شمار می رود.

به گزارش تجارت امروز، کم آبی در سال‌های اخیر به واسطه خشکسالی یکی از مهمترین چالش های کشور بوده که مصرف نامناسب منابع آبی زیرزمینی در بیش از نیم قرن آن را تشدید کرده و بر کشاورزی کشور و همچنین استان قزوین که با کمتر از یک درصد وسعت ایران ۴ تا ۵ درصد محصولات کشاورزی کشور را تامین می کند، سایه انداخته است.

با کاهش قابل ملاحظه بارندگی ها در سال جاری بیم آن می رود با تشدید خشکسالی‌ها، بخشی از اراضی کشاورزی استان قزوین به ویژه در دشت قزوین قابلیت کشت و کار را از دست بدهند و با رها شدن آنها توسط کشاورزان به جمع اراضی بیابانی اضافه شوند.

با این شرایط به نظر می‌رسد یکی از اولویت های کشور در بخش کشاورزی باید اصلاح الگوی مصرف آب در این بخش باشد که در کنار فاکتورهایی نظیر توسعه آبیاری های نوین و حذف آبیاری های سنتی و عدم اجازه برداشت آب از چاه های غیرمجاز، اصلاح الگوی کشت و کاهش کشت محصولات پرآب بر و توسعه کشت محصولات کم آبر از الزامات آن است، موضوعی که مسئولان سازمان جهاد کشاورزی قزوین می گویند در حال پیشروی به سمت آن هستند.

در چنین شرایطی بدون شک استفاده از آب های شیرین زیرزمینی برای کشت محصولات پرآب بر منطقی نیست و به نوعی اتلاف منابع آن هم آب به عنوان مایه حیات به شمار می رود.

به گفته مسئولان شرکت آب منطقه نزدیک به ۹۱ درصد آب مصرفی در استان به بخش کشاورزی اختصاص دارد و می توان با اصلاح الگوی کشت و کاهش سطح زیر کشت محصولات پرآب بر در کنار سایر اقدام‌ها نظیر هوشمندسازی کنتورها و تجهیز اراضی به آبیاری نوین نیازهای آبی این بخش را کاهش داد و در آن صرفه جویی کرد.

این مسئول با بیان اینکه در سال‌هایی که بارندگی ها کم است فشار بر روی سفره های آب زیرزمینی افزایش می یابد و صحیح نیست که آب را از چند ده یا چند صدمتری زمین بالا کشیده و محصولی بکاریم که به دلیل نداشتن مشتری روی مزرعه باقی بماند، تاکید کرد: با توجه به اینکه منابع آبی در کشورواستان محدود است، باید فرهنگ کشت محصولات کشاورزی تغییریافته و کشت محصولات پرآب بر تا حد امکان کاهش دهیم.

ملکی با بیان اینکه هنوز به ارزش واقعی آب پی نبرده ایم و آن را اتلاف می کنیم، افزود: امروز دیگر نمی توانیم با اتکا به روش های سنتی و آبیاری غرقابی به تولید محصولات کشاورزی بپردازیم زیرا که منطقی نیست آب را به این سختی و با هزینه های بالا تامین کرده و آن وقت بدون برنامه آنرا مصرف کرده و هدر بدهیم.

این مسئول به هزینه های بالای تامین و انتقال آب از سدها و رودخانه ها و هدایت آنها به کانال های کشاورزی و لوله های آبرسانی، اشاره کرد و ادامه داد:اکنون آب تقریبا به شکل رایگان یا بسیار ارزان در اختیار کشاورزان قرار می گیرد در حالی که برای تامین آن بیش از ده ها برابر هزینه می شود البته اگر ارزش واقعی آب را محاسبه کنیم با اعداد بسیار بزرگی باید روبرو شویم.

یکی از کشاورزان استان چهار محال بختیاری با اشاره به این‌که خشکسالی موجب شد تا با کاهش تولید مواجه شویم و زیادی زیادی در زمینه کشت برما وارد شود، اظهارداشت: تولید یک محصول نیازمند انگیزه است، زمانی که نه آبی به زمین‌های ما می‌رسد و نه

وی افزود: در سالجاری با توجه به خشکسالی‌هایی که وجود داشته زمین‌های کشاورزی ما خالی از محصول هستند، تسهیلاتی وجود نداشته و حتی مسئولان بیمه نیز سری به زمین‌های ما برای دیدن مشکلات از نزدیک نزده‌اند.

این کشاورز ادامه داد: تهیه کود و سم برای دفع آفات نیز مشکلات ما را بیشتر کرده است چرا که هزینه زیادی دارد، زمانی که نه حمایتی وجود دارد و نه محصولی داریم که به فروش برسانیم، کشاورزی اکنون سودی ندارد و فقط ضرر است.

وی می‌گوید: جوانان نیز وقتی وضع ما کشاورزان را می‌بینند هیچکدام انگیزه و علاقه‌ای به ادامه این شغل ندارند، مسئولانی که پیشنهاد کشت گلخانه‌ای می‌دهند فکر هزینه‌های آن هم باشند، مشکل تغییر الگوی کشت نیست، مشکل عدم حمایت مسئولان از تولید داخل و کشاورزان است.

سازگاری با تغییر اقلیم و خشکسالی

 کارشناس حوزه کشاورزی استان با توجه به اقلیم کشور ایران خصوصا استان چهارمحال و بختیاری، خشکسالی یک امر طبیعی است و هر چندسال حتما یک‌بار اتفاق می‌افتد، در چندسال اخیر نیز با تغییر اقلیمی که اتفاق افتاده‌ است، گرم شدن هوا و تغییرات اقلیمی این تغییرات شدید‌تر شده است و امکان وقوع خشکسالی بیشتر شده است‌.

وی افزود: از سال 85 تاکنون سه‌سال بارندگی طبیعی در استان وجود داشت و بقیه بارندگی‌ها یا کمتر از حد طبیعی اتفاق افتاده است و یا با خشکسالی مواجه بوده‌ایم، بارش موثر در استان به شدت کاهش یافته است‌ و با این شرایط بحث کم آبی و خشکسالی یک امر دائمی و همیشگی شده است که باید کنترل و زیان به حداقل برسد.

کارشناس حوزه کشاورزی اعلام کرد: بهترین کار برای کنترل و کاهش زیان در وضع موجود، سازگاری با این شرایط است که باید فعالیت‌ها را با توجه به تغییر اقلیم انجام داد، تغییر الگوی کشت در استان موثر ترین راه حل برای کاهش زیان است.

بهرامی با اشاره به راهکار‌های کاهش خسارات در خشکسالی‌های اخیرگفت:استفاده از دانش بومی، ذخیره کردن آب در مواقع بارندگی و استخر سازی‌، انتقال آب با لوله و تغییر الگوی کشت از جمله راهکارهای موثر در این خصوص است.

علاجی بر عطش مزارع کشاورزی

تغییر الگوی کشت به کشاورزان کمک می‌کند

عطاالله ابراهیمی رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال بختیاری اظهارداشت: اقدام های لازم برای کاهش اثرات زیان‌بار در بخش کشاورزی شامل تغیر الگوی کشت است، تغییر الگوی کشت که با محوریت بهره‌برداری بهینه از منابع آبی تامین شود.

وی افزود: توسعه شهرک‌های کشاورزی و دامپروری، کشت متراکم گلخانه‌ای که مصرف آب 10 برابر کاهش پیدا می‌کند و برداشت محصول 15 برابر بیشتر می‌شود، می‌تواند از بهترین راهکار‌های جلوگیری از زیان بر کشاورزان باشد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال بختیاری با اشاره به توسعه کارگاه‌های قارچ خوراکی و استفاده‌ از پایه‌های مقاوم به خشکی همانند کشت بادام، انگور و پسته به عنوان راهکار‌های موفق برای کاهش اثرات ضرر و زیان کشاورزان، تصریح کرد: توسعه کشت گیاهان دارویی در استان که در حال اجرا است مانند کشت گل‌محمدی و زعفران که در سال دو بار بیشتر به آبدهی نیازی ندارند از اقدامات دیگر است.

ابراهیمی یادآور شد: در کشت‌های بهاره نیز استفاده از ارقامی که دوره رشد آن‌ها کوتاه باشد و تطابق بیشتری با بارندگی منطقه داشته باشد، تغییر الگوی کشت و کشاورزی حفاظتی، بهترین راهکار برای کنترل فرسایش بادی و آبی، روان آب، تبخیر و مصرف بهینه آب است.

وی با اشاره به اینکه با کشت گلخانه‌ای با مصرف 1 لیتر آب بر ثانیه می‌توان 200 تن سبزی و صیفی‌جات برداشت کرد، بیان داشت: در فضای باز با همین مقدار آب فقط 25 تن محصول می‌توان برداشت کرد در حالی که کشت گلخانه‌ای فواید و سود بیشتری دارد.

ابراهیمی در ادامه با تاکید براهکار‌ها و برنامه‌های پیشنهادی جهاد کشاورزی استان در اقدام فوری و کوتاه مدت جهت عبور از بحران خشکسالی در بخش کشاورزی، گفت: تامین اعتبار به میزان 1 هزار و 547 میلیارد ریال جهت اجاره خودروی آب‌رسان و پرداخت هزینه حمل آب برای باغات و کانون‌های بحرانی، خرید تانکر‌های کوچک آب ثابت و متحرک بخشی از این اقدامات است.

وی اضافه‌کرد: تامین اعتبار به میزان 45 میلیارد ریال جهت مبارزه با آفات در مزارع رها شده در اثر خشکسالی، تامین اعتبار به مبلغ 50 میلیارد ریال جهت خرید لوله لازم برای آبرسانی باغات و مزارع استان از جمله اقدامات ادامه‌دار جهاد کشاورزی استان برای کنترل ضرر و زیان کشاورزان بوده است.

علاجی بر عطش مزارع کشاورزی

چهارمحال و بختیاری سرچشمه رودخانه‌های زاینده‌رود، کارون

چهارمحال و بختیاری سرچشمه رودخانه‌های زاینده‌رود، کارون و بخشی از دز است و افزایش یا کاهش بارش‌ها در این استان، استان‌های خوزستان، اصفهان و فلات مرکزی را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد.

استان چهارمحال و بختیاری که روزگاری جزو استان‌های با منابع آبی بسیار زیادی بود اما بیش از یک دهه است که دچار خشکسالی شده و به دلیل افت شدید منابع آبی بسیاری از دشت‌ها و منابع آب‌های زیر زمینی آن ممنوعه اعلام شده است.

استانی که بیشتر شهرستان‌های آن با تنش بی‌آبی دست و پنچه نرم می کند و در فصل تابستان در برخی از مناطق با تانکر آبرسانی و آب آشامیدنی جیره بندی می شود.

کمبود آب در چهارمحال و بختیاری به شهرک های صنعتی رسید؛ آبرسانی با تانکرانجام می شود میزان بارندگی سال زراعی جاری چهارمحال و بختیاری نسبت به میانگین بلند مدت دوره مشابه ۳۳ درصد کاهش دارد.۱۱ شهرک و ناحیه صنعتی در چهارمحال و بختیاری با مشکل کمبود آب مواجه شده است.

امسال به دلیل کمبود بارندگی اکثر چشمه ها و مزارع در استان خشک شده اند. همچنین مراتع خالی از پوشش گیاهی اند که دامداران را با مشکلات عدیده ای برای تهیه علوفه دام شان مواجه کرده است که به همین دلیل عشایر استان مجبورند زودتر از وقت مقرر به مناطق سردسیر کوچ کنند. و از طرفی اداره منابع طبیعی به آنها اجازه کوچ نمی دهد.

رئیس کمیسیون سلامت و محیط زیست و خدمات شهری و روستایی شورای عالی استان‌ها ادامه داد: مشکل فعلی ما در استان چهارمحال و بختیاری و استان اصفهان کشاورزان هستند که اگر موضوع حق آبه‌شان برطرف نشود منجر به تنش خواهد شد. کشاورزان استان حق آبه‌شان را برای کشاورزی می‌خواهند و استان اصفهان نیز از طرفی به دنبال افتتاح چند تونل برای انتقال آب از چهارمحال و بختیاری هستند. این تونل و سدها هنوز افتتاح نشده‌اند اما پروژه‌های شان در حال انجام است.

 حوزه آبریز از سمت استان چهارمحال و بختیاری زمانی ظرفیت آب کشور را تامین می‌کرد که هنگام بارش باشد اما وقتی بارشی در این استان انجام نگیرد نمی تواند حوزه آبریز خارج از استان را تامین کند. اگر در کوهرنگ بارش برف نباشد قطعا در تابستان با کم آبی مواجه می شویم.

مسئولان به فکر باشند

با روند کاهش منابع آبی تا چند سال آینده بخش عمده استان غیرقابل سکونت و به یک کویر رفع تبدیل خواهد شد.علت اصلی کمبود آب آشامیدنی  مربوط به کاهش آب‌دهی چاه‌ها است. خشک شدن چشمه "کوهرنگ"، آب ذخیره شده در سد این شهرستان هم تمام شد. با کاهش بارندگی‌ها، تغییر اقلیم و نوع بارش‌ها ذخایر برفی رشته کوه‌های «زردکوه» نزدیک به صفر شده است.خشکسالی در برخی مناطق چهارمحال و بختیاری، سبب کمبود و قطعی آب آشامیدنی است.

عضو شورای عالی استان‌ها اضافه کرد: دولت و مسئولان به سمت و سوی یک راهکار برای مشکل کم آبی استان‌های چهارمحال و بختیاری و اصفهان باشند که به صورت اساسی رفع شود. به طور مثال در صنعت کشاورزی از گیاهان کم آب استغاده و صنعت کشاورزی را مدرن و به روز کنند.

راهکاری برای تغییرات جوی در نظر بگیرند چرا که جهان به سمت و سوی خشکسالی در حال حرکت است و جو زمین قابل برگشت نیست و اگر قابل برگشت هم باشد در این محدوده زمانی قابل برگشت نیست. شاید 50 سال طول بکشد که زمین به شرایط عادی خود بازگردد.

وی تصریح کرد: موضوع کمبود آب تنها مختص به استان چهارمحال و بختیاری نیست بلکه مختص به کل کشور است. برای صرفه جویی در آب باید آب آشامیدنی از غیر شرب جدا شود. همچنین برای مصارف آبیاری گیاهان و درختان باید آب فاضلاب‌ها را به چرخه طبیعت بازگرداند تا یک مدیریت و چرخه کامل برای آب به وجود بیاید که بشود این چرخه آب را حفظ کرد.

نماینده چهارمحال و بختیاری در شورای عالی استان ها گفت: برای حفظ رودخانه ها باید دفع پسماندها مدیریت شود که آب این رودخانه ها و آب های شیرین زیرزمینی آلوده نشوند چرا که آب های زیرزمینی در استان بسیار محدود بوده و دستیابی به این آب‌ها بسیار سخت است.

وی گفت: حتی باید برای نگهداری از آب های استان میزان مصرف نیترات در کشاورزی که باعث آلودگی آب های زیر زمینی می شود را کنترل کرد که البته این کنترل و مدیریت ها نیاز به یک برنامه ریزی جامع، کامل و بلند مدت دارد.

علاجی بر عطش مزارع کشاورزی

استانی که آب ندارد نمی تواند نیاز دیگران را برطرف کند

محمودی اعلام کرد: شرایط بحرانی آب امروز به یکی از مشکلات مهم در کشور تبدیل شده است. اگر استان ما به لحاظ ظرفیت آب به گونه ای بود که می توانست علاوه بر رفع نیاز آبی استان خودش به دیگر استان ها کمک می کرد بحثی نبود ولی طبق قانون اصل 50 محیط زیست ابتدا باید نیازهای منطقه حوزه آبریز تامین و برطرف شود. وقتی یک منطقه ای خودش آب شرب، آب خوردن ندارد چگونه می تواند نیاز آبی دیگر استان ها را تامین کنند.

عضو شورای عالی استان ها تصریح کرد: اگر در گذشته مشکلات کم آبی حل می شد اکنون در کشور آنقدر با مشکلات کم آبی مواجه نبودیم. اگر امروز به فکر فردا نباشیم قطعا مشکلات خیلی پیچیده تری در این زمینه برایمان به وجود خواهد آمد.

95 درصد دشت های استان ممنوعه است

نماینده مردم شهرستان بروجن در خانه ملت نیز در این باره گفت: برداشت غیرمتعارف از منابع آب زیرزمینی به سبب نبود امکان برداشت از منابع آب سطحی در استان سبب شده است تا ۹۵ درصد دشت‌های این استان ممنوعه و ممنوعه بحرانی شود.

حجت‌الاسلام امیرقلی جعفری افزود: اکنون 90 درصد آب آشامیدنی، 95 درصد آب صنعت و 70 درصد آب بخش کشاورزی در این استان از منابع آب زیرزمینی تامین می‌شود.

وی ادامه داد: با ممنوعه شدن دشت‌های استان، امکان برداشت از این منابع وجود ندارد و چنانچه نتوانیم نیاز خود را از آب‌های سطحی تامین کنیم باید بخش‌های کشاورزی و صنعت تعطیل و بخش شرب با چالش جدی مواجه شود.

اقبال عباسی استاندار چهارمحال و بختیاری با تاکید بر اینکه بحران اصلی در سال 1400 بحث خشکسالی و کمبود آب است، گفت: رتبه سوم در کاهش بارش‌ها بزرگترین بحران در سال 1400 است و امسال با کمبود آب در بخش‌های آب شرب، کشاورزی، دامداری مواجه خواهیم شد.

27 درصد کاهش بارندگی در استان نسبت به پارسال

علاجی بر عطش مزارع کشاورزی

خطر کویری شدن و کوچ اجباری ۵۰ درصدی مردم چهارمحال و بختیاری زیاد است.

کوچ زودهنگام عشایر به دلیل کمبود علوفه که با روند کنونی کاهش منابع آبی تا چند سال دیگر بخش عمده چهارمحال و بختیاری غیرقابل سکونت و به یک کویر مرتفع تبدیل خواهد شد.

عضو کمیته صیانت از آب چهارمحال و بختیاری ادامه داد: با اجرای پروژه بهشت‌آباد چهارمحال و بختیاری خشک و به یک کویر رفع تبدیل خواهد شد، با روند کنونی و افت مستمر سطح ایستای در دشت‌های استان قسمت اعظم منطقه ما قابل سکونت نخواهد بود و ای کاش مسئولان کشوری و استانی بیشتر به این موضوع توجه کنند.

وی افزود: تاکنون نزدیک به یک میلیارد مترمکعب آب به استان همجوار انتقال داده شده است مگر این استان چقدر آب آشامیدنی لازم دارد در صورتی که اقدام برای انتقال 250 میلیون مترمکعب آب از خلیج‌فارس هم در دست انجام است.

فاطمی اضافه کرد: تقریبا مقصد 25 درصد طرح‌های انتقال آب کشور استان همجوار است مگر این استان چقدر جمعیت دارد؟ چرا مسئولان به جای انتقال این میزان آب به فکر مدیریت مصرف درست نیستند؟

وی اضافه کرد: 75 درصد آب آشامیدنی پساب است، باید روی آن هم برنامه‌ریزی و استفاده بهینه کنند.

عضو کمیته صیانت از آب چهارمحال و بختیاری توضیح داد: در حوضه بهشت‌آباد آبی باقی نمانده است که بخواهند آن را انتقال دهند و این حوضه شدیدا درگیر بحران آب است.

وی گفت: سد سورک در حوضه بهشت‌آباد قرار دارد و از زمان بهره‌برداری تاکنون به اندازه یک بار ظرفیت کامل آبگیری نشده است و تمام دشت‌های واقع در این حوضه ممنوعه و ممنوعه بحرانی است.

فاطمی ادامه داد: سرانه تجدیدپذیر آب در این حوضه کمتر از 800 مترمکعب است و این یعنی زیر خط بحران، حال اینکه چرا برخی اصرار دارند از این حوضه تا این حد بحرانی صحبت از طرح انتقال آب جدید بکنند جای تعجب است.

وی با بیان اینکه هم اکنون در شهرهای شهرکرد، بروجن، فرادنبه، سفیددشت، شهرکیان، و... کمبود شدید آب شرب داریم و صنایع به شدت با کم‌آبی مواجه هستند، عنوان کرد: چندین سال است که در عمده اراضی دشت‌های شهرکرد. بروجن - فرادنبه، سفیددشت به دلیل کم آبی زراعتی انجام نمی‌شود.

مجتمع‌های دامداری ما با مشکل شدید کمبود آب روبه‌رو هستند/ آب مصرفی در برخی مناطق کیفیت لازم را ندارد.

عضو کمیته صیانت از آب چهارمحال و بختیاری افزود: مجتمع‌های دامداری ما با مشکل شدید کمبود آب روبه‌رو هستند، آب شرب موجود هم در برخی مناطق به دلیل نیترات بالا دارای کیفیت لازم نیست، حال با این وضعیت آب را می‌خواهند کجا ببرند؟

فاطمی تأکید کرد: با روند فعلی اگر به فکر مناطق پرجمعیت استان نباشیم در آینده نه کشاورزی داریم و نه صنعت و بحران آب آشامیدنی تشدید می‌شود و سلامت مردم به مخاطره خواهد افتاد.

وی اعلام  کرد: هم اکنون در شهرستان‌های استان کمبود آب شرب داریم و این موضوع در شهرستان‌های بروجن، شهرکرد، لردگان شدیدتر است.

رفع مشکلات آب استان نگاه عدالت‌محور مسئولان کشوری را می‌طلبد

عضو کمیته صیانت از آب چهارمحال و بختیاری گفت: حل مشکلات آب استان نگاه عدالت‌محور مسئولان کشوری را می‌طلبد.

وی ادامه داد: باید در میزان تخصیص‌های انتقال آب بازنگری شود چرا که منابع آب ما مانند 30 پارسال نیست.

مصرف بهینه چاره کار است نه حفر تونل‌ها ویرانگر

فاطمی تأکید کرد: با توجه به روند کنونی و کاهش منابع آبی ابتدا نیاز به عملی ساختن شعار زیبای سازگاری با کم آبی هستیم و باید با تغییر الگوی مصرف گرایش به سمت مصرف بهینه آب در همه بخش‌های شرب، کشاورزی و صنعت داشته باشیم.

وی گفت: تغییر الگوی کشت، اجرای شیوه‌های نوین آبیاری بدون افزایش سطح زیر کشت، کاهش فضای سبز چمنی، جلوگیری از تخلفات، استفاده از پساب‌ها، جلوگیری از هدر رفت آب در شبکه‌های شرب. و... چاره کار است نه حفر تونل‌های ویرانگر و انتقال بین حوضه‌ای آب.

منطقه‌ای فکر کردن به پایان رسیده

عضو کمیته صیانت از آب چهارمحال و بختیاری افزود: دیگر زمانه یکسو نگری و منطقه‌ای فکر کردن گذشته و چاره کار تعامل و هم‌اندیشی نخبگان و کارشناسان استان‌های ذینفع است و با این روند کنونی با افزایش تنش‌ها و مشکلات اجتماعی در نهایت همه زیان خواهند دید.

عده ای از اهالی شهر بن چهارمحال و بختیاری اعلام کرده‌اند در طول روزهای اخیر با کمبود آب آشامیدنی مواجه شده‌اند و خواستار رفع این مشکل هستند.

یکی از شهروندان بن در این باره گفت: ۲ ماه است که با مشکل آب آشامیدنی مواجه شده‌ایم و در برخی از ساعات شبانه‌

طرح بهشت‌آباد، چهارمحال و بختیاری را خشک خواهد کرد

استان چهار محال و بختیاری یکی از مهم‌ترین مقاصد اکوتوریسم یا گردشگری طبیعی یا به زبان ساده طبیعت‌گردی ایران است.استاد دانشگاه شهرکرد با اشاره به اینکه حفر تونل بهشت‌آباد یعنی نابودی شهرستان کیار، اردل و شهرکرد، گفت: هدف بهشت‌آباد، نابودی آب‌های زیرزمینی، قلب زاگرس و چهارمحال و بختیاری است.

استان چهار محال و بختیاری دارای ۱۶ قله مرتفع با ارتفاع بیش از 3500 متر است. این کوه‌ها از شمال غرب استان به جنوب شرق آن کشیده شده‌اند و هرچه از غرب استان به طرف شرق آن و استان اصفهان پیش می‌رویم، از میزان ارتفاعات کاسته می‌شود و در نهایت به دشت‌های نسبتا وسیع همچون دشت لار، فرادنبه، کیار و گندمان می‌رسیم. این دشت‌ها در مجموع نزدیک به ۲۴ درصد وسعت استان را شامل می‌شوند و انباشته رسوبات در آن‌ها زمینه مساعدی برای کشاورزی به وجود آورده است.

چهار محال و بختیاری دارای ۶۶ بهره‌برداری بخش کشاورزی است که سالانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن انواع محصولات دامی، زراعی، باغی و شیلات در استان تولید می‌شود. سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری اعلام کرده است که این استان در تولید ۱۰ محصول کشاورزی در کشور پیشتاز است و بین ۱۵ تا ۲۰ درصد تولیدات کشاورزی کشور در این استان تولید می‌شود. چهار محال و بختیاری طی سال‌های متوالی رتبه نخست تا دهم تولید محصولاتی نظیر بادام، ماهیان سردآبی، عسل و قارچ را در کشور به خود اختصاص داده است. ۲۰ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی استان زیر کشت گندم آبی و ۳۷ هزار و ۹۰۰ هکتار از اراضی زیر کشت گندم دیم قرار دارد.

استان چهار محال و بختیاری به‌علت مراتع و آب‌وهوای کوهستانی خود، قطب دامپروری کشور نیز به شمار می‌رود. از مجموع یک میلیون و ۶۴۰ هزار هکتار مساحت استان چهار محال و بختیاری حدود ۳۳۵ هزار هکتار را جنگل و یک میلیون و ۹۳ هزار هکتار را مرتع تشکیل می‌دهد. 26هزار و 600 تن گوشت قرمز سالانه در این استان تولید و روانه بازار می‌شود.

از مجموع 26هزار600 تن تولید گوشت قرمز در استان چهار محال و بختیاری، 50 درصد آن از دام سنگین و 50درصد از دام سبک است. از ابتدای سال 1398 تا اوایل زمستان گذشته، این استان شاهد افزایش 15درصدی تولید گوشت قرمز و 24درصدی گوشت سفید نسبت به مدت مشابه سال قبل بود.

اکنون 392 واحد دامداری صنعتی دراین استان وجود دارد. چهار محال و بختیاری با داشتن 2 میلیون و 700 هزار راس دام سبک و سنگین به عنوان قطب دام‌پروری کشور محسوب می‌شود.

همچنین چهار محال و بختیاری با داشتن منابع گیاهی فراوان و مراتع سرسبز یکی از استان‏های مستعد برای توسعه زنبورداری و تولید عسل است. چهار محال و بختیاری با تولید 2920 تن عسل 1.3 درصد تولید عسل کشور را به خود اختصاص داده است. 2760 پرورش‌دهنده زنبور عسل در این استان هستند که 308هزار کندوی عسل دارند. در سال 1398، بارش‌های مطلوب، پوشش گیاهی مناسب و تسهیلات ارائه‌شده باعث افزایش 120درصدی تولید عسل استان نسبت به مدت مشابه سال گذشته شده است.

صنعت کم‌رونق

چهار محال و بختیاری بیش از یک هزار و ۲۰۰ واحد صنعتی و تولیدی دارد. این استان در برخی از محصولات مانند چادر مشکی، آجر نسوز، مالت، موکت، خوراک آبزیان، محصولات خانگی،‌ در کشور از جایگاه و اهمیت مهمی برخوردار است.

سازمان صمت استان نیز پیش‌بینی کرده که امسال از چند واحد صنعتی مهم در استان بهره‌برداری شود که پتروشیمی لردگان، واحد فولادسازی فولاد سفید دشت، سیمان لردگان و استحصال منیزیت از دولومیت، از جمله این واحدها به شمار می‌رود. اما با توجه به غلبه‌ معیشت روستایی و عشایری، جریان توسعه صنعت از رونق چندانی برخوردار نیست، به‌طوری‌كه صنایع استان عمدتا در شهرهای شهركرد، بروجن و فارسان استقرار یافته‌اند.

در سال‌های اخیر با وجود افزایش جمعیت و وجود زمینه‌های مناسب توسعه صنعت در این استان و نبود فرصت‌های شغلی، توجه زیادی به توسعه صنعت در این استان توسط دولت شد که پروژه‌های مهمی در این استان کلید خورد. از پروژه‌های مهم صنعتی بزرگ که در این استان که کلید خورد و تعدادی از آن‌ها به بهره‌برداری رسیده می‌توان به کارخانه سیمان شهرکرد، کارخانه شیرخشک نوزاد، کارخانه فولاد یک میلیون تنی چهار محال، پتروشیمی لردگان، کارخانه ورق خودرو و فولاد فرخ شهر اشاره کرد. کارخانه سیمان استان چهارمحال و بختیاری به‌علت تولید سیمان مرغوب توانسته جایگاه بالایی در کشور کسب کند و از این رو، فاز دوم این کارخانه پیش رفته است.

در کنار کارخانه سیمان، کارخانه بزرگ دیگری بنا شده که به نام کارخانه تولید ورق خودرو که ورق خودروهای کشور را تولید می‌کند. همچنین ساخت کارخانه بزرگ فولاد یک میلیون تنی چهارمحال و بختیاری نیز شروع شده که با بهره‌برداری از آن، استان چهار محال و بختیاری به استان‌های تولید فولاد کشور پیوسته است.

استان چهار محال و بختیاری دارای 14 شهرک صنعتی و 3 ناحیه صنعتی است که عبارتند از شهرک صنعتي هفشجان، شهرک صنعتي لردگان، شهرک صنعتي كوهرنگ، شهرک صنعتي فرخشهر، شهرک صنعتي فرادنبه، شهرک صنعتي شهركرد، شهرک صنعتي سفيددشت، شهرک صنعتی سامان 1، شهرک صنعتی سامان 2، شهرک صنعتي جونقان، شهرک صنعتي تشنيز، شهرک صنعتي بن، شهرک صنعتي بلداجي، شهرک صنعتي بروجن، ناحيه صنعتي وردنجان، ناحيه صنعتي گندمان و ناحيه صنعتي شوراب. در مجموع، 840 واحد صنعتی در این شهرک‌ها و نواحی صنعتی مستقر شده‌اند.

در استان چهار محال و بختیاری تولید صنایع دستی نیز رایج است و در میان عشایر بختیاری رونق بسزایی دارد. از صنایع دستی مهم استان می‌توان به قالیبافی، قفل‌سازی و انواع بافته‌های خانگی اشاره كرد كه تولید آن‌ها به‌طور عمده برای مصارف خانوار عشایری و روستایی انجام می‌گیرد.

عرضه بخشی از محصولات صنایع دستی استان به بازار مصرف

علاجی بر عطش مزارع کشاورزی

معادن استان نیز از جمله ظرفیت‌های اقتصادی آن است. ۱۸۶ معدن با ۶۷۱ میلیارد ریال سرمایه‌گذاری در استان فعال است که برای یک هزار و۵۳۳ نفر اشتغال ایجاد کرده است.

به‌طور میانگین سالانه پنج میلیون تن مواد معدنی از معادن فعال استان استخراج می‌شود. سنگ لاشه، سنگ‌نما، سیلیس، سنگ گچ، خاک‌نسوز، سنگ‌های تزئینی و مواد اولیه سیمان را از محصولات معادن فعال چهار محال و بختیاری است.

مسئولان استان بر این اعتقادند که تکمیل زنجیره تولید فراورده‌های معدنی را از دیگر ضروریات این حوزه است و هم‌اینک مواد معدنی به‌صورت خام از استان خارج می‌شود و ارزش افزوده‌ای به دنبال ندارد، از همین رو، سرمایه‌گذاری بر فرآروی این محصولات معدنی یک ضرورت است.

اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی شهرکرد که یکی از جوان‌ترین اتاق‌های بازرگانی ایران است، بعد از برگزاری اولین انتخابات هیئت نمایندگان در هفتم اسفند سال 1375 و تعیین نفرات برگزیده، رسما از سال ۱375 فعالیت خود را آغاز کرد. اتاق شهرکرد به ‌رغم وجود مشکلات فراوان در سال‌های گذشته توانست به فعالیت‌های جاری از قبیل صدور کارت بازرگانی، گواهی مبدأ و صدور کارت عضویت بپردازد.

ارتباط‌های برون‌مرزی و اعزام هیئت‌های تجاری و بازاریابی از سال 1385 به‌منظور بسط و گسترش روابط تجاری و اقتصادی و تولیدی بین صنعتگران، تولیدکنندگان و تجار استان با کشورهای دیگر از جمله اسپانیا، هندوستان، کویت، امارات متحده عربی، بلغارستان، روسیه، ارمنستان، با اعزام و پذیرش هیات‌های تجاری آغاز و ادامه یافته است. بسترسازی در زمینه شرکت در نمایشگاه‌های اختصاصی جمهوری اسلامی ایران و نمایشگاه‌های بین‌المللی در کشورهای دیگر و حضور موثر در تشکیل شرکت نمایشگاه بین‌المللی از دیگر فعالیت‌های اتاق بازرگانی و صنایع و معادن شهرکرد تاکنون بوده است. ملاقات با مقامات، سفرا و رایزنان بازرگانی کشورهای خارجی و همچنین رایزنان بازرگانی مستقر در سفارت‌خانه‌های جمهوری اسلامی ایران، در توسعه تجارت و صنعت استان نقش مهمی را ایفا کرده است.

در کمیسیون‌های تخصصی اتاق بازرگانی و صنایع و معادن شهرکرد مهم‌ترین مباحث اقتصادی و تولیدی، بانکی و گمرکی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. تاسیس مرکز داوری اتاق شهرکرد از دیگر فعالیت‌های اتاق بازرگانی و صنایع و معادن شهرکرد به شمار می‌رود. اعضای اتاق می‌توانند در قراردادهای خود بندی را اضافه کنند که حل اختلاف فی‌مابین در مرکز داوری اتاق بازرگانی و صنایع و معادن شهرکرد انجام گیرد.

بخش آموزش اتاق شهرکرد با برگزاری سمینارهای تخصصی درباره مباحث گوناگون از جمله موارد مربوط به واردات و صادرات کالا، فرانشیز کالا، امور گمرکی، اعتبارات اسنادی، بازاریابی و مدیریت فروش، مدیریت بازرگانی خارجی، اصول و فنون مناسبات تجاری، ترخیص کالا و آشنایی با بازار سرمایه ایران و همچنین برگزاری دوره‌های آموزش زبان انگلیسی گام مهمی در زمینه آموزش اعضای خود برداشته است.

با تشکیل شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان چهار محال و بختیاری و استقرار دبیرخانه آن در اتاق شهرکرد تاکنون ده‌ها مصوبه در راستای احقاق حقوق حرفه‌ای بخش خصوصی و بهبود فضای کسب‌وکار به تصویب رسیده و اجرایی شده است. احداث ساختمان اتاق شهرکرد در میدان دفاع مقدس به‌عنوان یکی از پروژه‌های شاخص عمرانی استان، نویدبخش تجمیع تمامی فعالیت‌های بخش خصوصی استان در آینده‌ای روشن است.

انتقال آب بین‌حوضه‌ای در کشورهایی مانند چین و آمریکا انجام ‌می‌شود اما این اقدام براساس شرایط حوزه مبدأ و مقصد اتفاق رخ می‌دهد و در صورتی که هیچ راهی برای تأمین آب در حوزه مقصد وجود نداشته باشد انتقال آب بین حوضه‌ای انجام می‌شود.

استاد دانشگاه شهرکرد با اشاره به اینکه یونسکو پنج شرط برای انتقال آب بین حوضه‌ای تعیین کرده است، ادامه داد: توانایی حوضه مبدأ در تأمین آب، برای حوضه مقصد هیچ راهی جز انتقال آب وجود نداشته باشد، لحاظ شرایط فرهنگی و اجتماعی منطقه، عدم ایجاد مشکل در حوضه مبدأ و از همه مهمتر تقسیم درآمد اقتصادی بین ۲ حوضه از شرایط انتقال آب بین حوضه‌ای است.

وی افزود: در سال ۱۳۳۲ اولین پروژه انتقال آب به همت مستشاران ایتالیایی و فرانسوی در چهارمحال و بختیاری رقم خورد و زردکوه را شکافتند و تونلی را از دامنه کوه برای برداشت آب ایجاد کردند و سالانه ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب از حوضه کارون به حوضه زاینده‌رود تزریق شد.

لابی‌های فراوان و استانداران غیربومی عامل اجرای طرح‌های انتقال آب

پژوهش اضافه کرد: نفوذ و لابی‌های فراوان و حضور استاندارهای غیربومی در چهارمحال و بختیاری آغازی برای حفر تونل دوم کوهرنگ شد به بهانه اینکه می‌خواهیم ۲۵۰ میلیون مترمکعب آب را سالانه به استان مبدأ بدهیم اما دریغ از برداشت ۱۰۰ میلیون مترمکعب تاکنون.

وی با بیان اینکه تونل دوم کوهرنگ ۲۵۵ میلیون مترمکعب آب را سالانه وارد حوضه زاینده‌رود می‌کند، اضافه داد: با این میزان آب چه اتفاقی در استان همجوار رخ داده است؟ آیا نیاز آبی آن برطرف شده است؟ بلکه صنعت آب‌بر، کشاورزی و برنج‌کاری و فضای سبز را گسترش دادند.

عضو هیات علمی دانشگاه شهرکرد عنوان کرد: چرا با وجود انتقال این میزان آب گشایشی در مشکل آب استان همجوار اتفاقی رخ نداد؟ از سال ۱۳۷۰ فولاد مبارکه وارد مدار تولید شد چرا که آب بی‌صاحب زیادی در چهارمحال و بختیاری رها شده بود و هیچ مسئولی برای مدیریت آن وجود نداشت.

ساخت تونل سوم کوهرنگ به بهانه تأمین آب برای صنعت استان همجوار آغاز شد و ۲۰ سالی طول کشید و در تمام این مدت یک نفر نگفت بارندگی‌ها کاهش یافته و دیگر در کوهرنگ بارش برف نداریم. با حفر این تونل چشمه‌های مروارید، دهستان بیرگان و منطقه حفاظت شده شهریاری نابود شد.

پژوهش گفت: با پایان تونل سوم کوهرنگ در سال ۱۳۹۷، ۲۵۰ میلیون مترمکعب آب از حوضه کارون به حوضه زاینده‌رود منتقل شد و علاوه بر تمام این موارد آب چشمه لنگان به میزان ۴۰ میلیون مترمکعب و آب تونل خدنگستان به میزان ۷۵ میلیون مترمکعب به حوضه زاینده‌رود منتقل شد.

سهم چهارمحال و بختیاری از یک میلیارد و ۲۰۰ متر مکعب زاینده‌رود تنها ۲۳۷ مترکعب است

وی افزود: با احتساب رودخانه‌های حوضه‌ زاینده‌رود حداقل آب ورودی به سد در سال‌های خشکسالی به یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب در سال می‌رسد از این میزان تنها ۲۳۷ میلیون مترمکعب سهم استان چهارمحال و بختیاری است و مابقی وارد استان همجوار می‌شود.

وی با بیان اینکه حفر تونل بهشت‌آباد یعنی نابودی شهرستان کیار، اردل و شهرکرد، عنوان کرد: هدف بهشت‌آباد، نابودی آب‌های زیرزمینی و قلب زاگرس و چهارمحال و بختیاری است.

بهشت‌آباد، تمام آبخوان‌های چهارمحال و بختیاری را خشک خواهد کرد

پژوهش توضیح داد: تونل بهشت‌آباد به طور کامل در زیر دشت‌های چهارمحال و بختیاری است و سبب خشک شدن تمام آبخوان‌ها خواهد شد.

وی با بیان اینکه لابی‌هایی که در وزارت نیرو وجود دارد به ضرر چهارمحال و بختیاری است، گفت: مردم استان هم به موضوع آب بی‌تفاوت و منتظر اقدام مسئولان هستند.

استاد دانشگاه شهرکرد اضافه کرد: مسئولان به فکر استان نیستند بلکه به میز و صندلی‌هایشان هستند، ما در استان مسئول متخصص نداریم.

انتهای گزارش//بیتا بهرامی//ح.ع

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
گزارش تصویری