کد خبر: ۵۱۳۶۱
تاریخ انتشار: ۰۸ اسفند ۱۴۰۰ - ۱۰:۱۵
کشور با تغییرات زیادی در حوزه اجتماعی و جمعیتی روبرو است؛ این مهم فرصت‌های شغلی جدیدی ایجاد و بعضی مشاغل را تهدید می‌کند.

به گزارش تجارت امروز؛ برای تحلیل استراتژیک؛ پارامترها را به سه روش بررسی می‌کنیم. برخی پارامترها، متغیر هستند و تغییراتشان غیرقابل‌پیش‌بینی است. در گزارش " چالش‌های پیش روی صاحبان سرمایه " در این خصوص برایتان گفتیم. کسی در خصوص این متغیرها، نمی‌توانیم کنش قطعی داشته باشیم.

برخی گزاره‌ها، تغییرات چندانی ندارند و تبدیل به واقعیت پایدار شده‌اند که آنها را نیز در گزارش " تحلیلی بر اقتصاد پس از انقلاب " خدمت شما نوشتیم. در ادامه این دو گزارش؛ تحلیلی با عنوان " وضعیت پیچیده پیش‌روی اقتصاد " را نوشتم که پیشنهاد می‌کنم قبل از خواندن این تحلیل؛ آنها را مطالعه کنید.

برخی پارامترها تغییر می‌کنند اما جهت‌گیری و سمت‌وسوی حرکتشان پیوسته و قابل پیش‌بینی است که ما آنها را ذیل عنوان روندها برمی‌شماریم. از بین تمام روندها؛ دو روند قطعی و روشن است و خط رفتاری بسیار مهمی به کسب‌وکارها می‌دهد.

 

دو روند مهم اجتماعی-اقتصادی

تهدیدات و فرصت‌های تغییرات جمعتی برای اقتصاد چیست؟

تغییرات جمعیتی، نسلی و سبک زندگی

این ابر روند؛ شامل روندهای فرعی هم‌پوشان است:

  • روند افزایش طول عمر و جمعیت کشور
  • روند پیش شدن جمعیت
  • روند کاهش فرزند آوری و باروری
  • روند شهرنشینی
  • روند تداوم گذار به سبک زندگی مدرن توسط نسل دهه 50 و 60
  • روند ورود نسل متولد بعد از جنگ به عرصه کسب‌وکار
  • روند گسست نسلی به‌ویژه با پررنگ‌تر شدن نسل متولد دهه 80

 

افزایش طول عمر ایرانیان و جمعیت کشور

متوسط طول عمر افراد یا همان نرخ امید به زندگی در طول چهار دهه از محدوده 55 سال به نزدیکی 77 سال رسیده است. پیش‌بینی می‌شود متوسط طول عمر ایرانیان به 82 سال در 2050 برسد. در سال 2050 جمعیت ایران بیش از 100 میلیون نفر خواهد شد. متوسط سن جمعیت ایران در 2022 حدود 33 سال است که در 2050 به 43 سال می‌رسد.

 

ایران پیر می‌شود

40 سال گذشته نسبت تعداد سالمندان به جمعیت کشور چیزی در حدود 2 برابر شده که رشدی بسیار سریع‌تر از کشورهای اروپایی است. سال 1355 فقط 5% از جمعیت کشور را سالمندان تشکیل می‌دادند ولی در سال 1398 این نسبت به 10% رسید. پیش‌بینی می‌شود در سال 1420 جمعیت سالمندان کشور دو برابر شود و در سال 1435 این میزان از 33% عبور کند.

در کنار این موارد؛ به دلیل رشد خانواده‌های تک‌نفره و افزایش امید به زندگی؛ تعداد فرزندانی که از والدین سالمند مراقبت خواهند کرد به‌شدت کاهش می‌یابد. در حال حاضر 81% سالمندان ایرانی با خانواده‌های خود زندگی می‌کنند اما شمار سالمندانی که تنها به سر می‌برند رو به افزایش است.

تهدیدات و فرصت‌های تغییرات جمعتی برای اقتصاد چیست؟

 

کاهش فرزند آوری

کاهش 70 درصدی باروری در ایران در سه دهه گذشته، یکی از سریع‌ترین آمارهای کاهش نرخ باروری در تاریخ است. میانگین باروری در ایران در سال 1359 حدود هفت فرزند بوده و اکنون به 7/1 فرزند رسیده است.

سال 99 نسبت به سال قبل کاهش میزان تولید داشتیم و سال 98 نسبت به سال 97 در حدود 170 هزار تولد کمتر ثبت‌شده و این سال نیز نسبت به سال گذشته آن 120 هزار تولد کمتر داشته. روند فعلی منجر به تغییرات ساختاری در جمعیت کشور خواهد شد. چراکه زیر نرخ جانشینی خواهیم بود.

نرخ جانشینی ½ فرزند برای هر زن در نظر گرفته‌شده است؛ هر خانواده از دو نفر تشکیل‌شده و اگر آنها دو فرزند داشته باشند در آینده جانشین والدین خود می‌شوند. یک‌دهم اضافه در نرخ باروری برای اتفاقات احتمالی است.

 

تداوم رشد شهرنشینی در چشم‌انداز تاریخی

ایران؛ امروز هم از نسبت شهرنشینی بالایی برخوردار است اما این روند ادامه خواهد داشت. جمعیت شهری ایران از 64 میلیون نفر در سال 2020 به 89 میلیون نفر در سال 2050 می‌رسد؛ در این سال از هر 100 ایرانی، 86 نفر در شهرها زندگی خواهند کرد.

تهدیدات و فرصت‌های تغییرات جمعتی برای اقتصاد چیست؟

 

تجرد قطعی، ازدواج و طلاق

تجرد قطعی در سال 1375 برای مردان حدود 1.1% و برای زنان حدود 1.2% بود. در سال 1395 اما این عدد به 2.3% برای زنان رسیده است. روند افزایشی تجرد قطعی در زنان، بسیار بیشتر از مردان بوده به‌طوری‌که طی سال‌های 1375 تا 1395 این شاخص برای مردان حدود دو برابر شده اما برای زنان بیش از سه برابر بوده است.

همچنین نسبت طلاق به ازدواج از سال 1378 تا 1397 به 32 رسیده است.

 

تغییرات ساختار جمعیتی کشور

بر اساس آنچه گفتیم در سال 20 50 ساختار جمعیتی کشور تقریباً چنین خواهد بود:

  • تعداد سالمندان به‌مراتب بیشتر از خردسالان خواهد بود.
  • جمعیت مقرری‌بگیر به 21 میلیون نفر خواهد رسید
  • کاهش شدید جمعیت جوان از 35% (وضعیت کنونی) به 27.2 میلیون نفر معادل 26% کل جمعیت کشور
  • جمعیت میان‌سال تقریباً در حدفاصل سال‌های 2020 تا 2050 ثابت خواهد ماند.
  • متوسط سن جمعیت ایران در 2020 حدود 32 سال است که این عدد در سال 2050 به 40 سال می‌رسد.
  • پیر شدن جمعیت؛ با توجه به رند کاهش جمعیت کشور؛ ما در سال 1430 پیرترین کشور منطقه خواهیم بود.

 

تأثیرات این روند بر کسب‌وکارها چیست؟

تغییر شکل خانوار و افزایش خانواده‌های تک‌فرزند و تک والد و تمایل فرزندان به زندگی جدای از والدین باعث رونق خدمات مرتبت با تربیت فرزند، خدمات رسیدگی و نگهداری از سالمندان می‌شود و مکان و لوازم زندگی تک‌نفره می‌شود.

در کنار این موضوع افزایش سن ازدواج و ازدواج‌های نامتعارف باعث رونق محیط سوم (محیط‌هایی غیر از محل کار و خانه) می‌شود.

در این دوره زمانی نیاز به خانه‌های کوچک‌تر و خدمات نگهداری خانه بیشتر می‌شود و تمایل به غذاهای آماده و نیمه آماده افزایش پیدا خواهد کرد.

پس می‌توان آینده اقتصادی نسل دهه 90 و 1400 و 1401 را در شغل‌های خدماتی ازاین‌دست دید.

در بخش دوم گزارش تحلیلی فعلی به ابر روند دیجیتالی شدن زندگی و کسب‌وکار خواهیم پرداخت با ما همراه باشید.

انتهای بخش اول گزارش// ا.م

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
گزارش تصویری