کد خبر: ۵۱۴۴۲
تاریخ انتشار: ۰۱ ارديبهشت ۱۴۰۱ - ۰۸:۲۲
طبق گزارش بانک جهانی، در سال ۲۰۲۰، سهم خاورمیانه و شمال آفریقا (منطقه «منا») از افراد ناامن غذایی حاد جهان ۲۰ درصد بود، باوجودآنکه این منطقه تنها شش درصد از جمعیت جهان را در خود جای می‌دهد.

به گزارش تجارت امروز؛ حمله به اوکراین ناامنی غذایی در خاورمیانه و شمال آفریقا را به‌شدت افزایش داده و موجب بالا رفتن قیمت مواد غذایی در این منطقه که پیش‌ازاین بحران، از اثرات بد آب و هوایی و کووید رنج می‌برند، شده است.

میلیون‌ها نفر در خاورمیانه و شمال آفریقا مدت‌ها قبل از اینکه بیماری همه‌گیر کووید-۱۹ زنجیره تأمین را مختل کند و هزینه‌های عمومی را تحت‌فشار قرار دهد، از اثرات شدید گرسنگی و سوءتغذیه رنج می‌برند. اکنون جنگ اوکراین که حدود دو ماه از آغاز آن می‌گذرد، ناامنی غذایی را بدتر کرده و قیمت مواد غذایی را به‌طور قابل‌توجهی آن‌هم در ماه رمضان که برای کشورهای این منطقه که به واردات وابسته هستند و به رمضان به‌منزله یک جشن سنتی مذهبی می‌نگرند، افزایش داده است.

طبق گزارش بانک جهانی، در سال ۲۰۲۰، سهم خاورمیانه و شمال آفریقا (منطقه «منا») از افراد ناامن غذایی حاد جهان ۲۰ درصد بود، باوجودآنکه این منطقه تنها شش درصد از جمعیت جهان را در خود جای می‌دهد. با توجه به اینکه میلیون‌ها نفر در فقر عمیقی دریکی از نابرابرترین مناطق جهان زندگی می‌کنند، هرگونه افزایش قیمت مواد غذایی احتمالاً ویرانگر خواهد بود.

تاریخ بارها نشان داده که ثبات سیاسی تحت تأثیر توانایی مردم برای تهیه غذا قرار دارد و یک رابطه چرخه‌ای بین ناامنی غذایی و درگیری‌ها وجود دارد: ناامنی غذایی حاد می‌تواند درگیری را تشدید کند و درگیری خشونت‌آمیز عامل اصلی ناامنی غذایی است.

خاورمیانه و شمال آفریقا در حال حاضر با استرس‌های زیست‌محیطی مانند کمبود آب، آلودگی هوا و مدیریت ضعیف زباله و همچنین از دست دادن حاصلخیزی خاک، تنوع زیستی و حیات دریایی مواجه است

خاورمیانه و شمال آفریقا در حال حاضر با استرس‌های زیست‌محیطی مانند کمبود آب، آلودگی هوا و مدیریت ضعیف زباله و همچنین از دست دادن حاصلخیزی خاک، تنوع زیستی و حیات دریایی مواجه است. جوامع این منطقه تأثیرات نامطلوب بودن آب‌وهوا بر امنیت غذا و آب را احساس می‌کنند. کاهش بازده و درآمد محصول، به‌ویژه برای کشاورزان کوچک، تأثیرات منفی بر معیشت، به‌ویژه برای فقیرترین و آسیب‌پذیرترین خانوارهایی که برای زندگی خود به کشاورزی وابسته هستند، گذاشته و خواهد داشت.

درعین‌حال در منطقه، وضعیت یمن به‌عنوان بدترین بحران بشردوستانه در جهان توصیف‌شده که ۸۰ درصد از جمعیت به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند. بر اساس آمار سازمان ملل، تعداد افرادی که به کمک غذایی در یمن نیاز دارند ممکن است در نیمه دوم سال ۲۰۲۲ به ۱۹ میلیون نفر افزایش یابد.

 

بزرگترین تهدید امنیت غذایی خاورمیانه و آفریقا چیست؟

سوخت‌های فسیلی همچنین مستقیماً امنیت غذایی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را تهدید می‌کنند؛ میلیون‌ها نفر ممکن است تحت تأثیر نشت نفت یا انفجار نفت حمل شده توسط نفت‌کش متروکه FSO Safer قرار گیرند. همچنین، جوامع ماهیگیری ساحلی دریای سرخ ممکن است به‌شدت تحت تأثیر قرارگرفته و شیلات برای درازمدت آلوده شود.

حال با توجه به مشکلات موجود در این منطقه، اختلالات جنگ اوکراین نیز قیمت مواد غذایی را به بالاترین سطح خود رسانده است. قیمت گندم، روغن نباتی، ذرت، غلات از ماه گذشته افزایش‌یافته و کمبود مواد غذایی و بحران گرسنگی به‌وضوح قابل‌مشاهده است.

روسیه و اوکراین که مناطق وسیع غلات آنها جزء سبدهای نان اصلی جهان هستند، سهم عظیمی از صادرات جهان را در چندین کالای اصلی ازجمله گندم، روغن نباتی و ذرت به خود اختصاص داده‌اند

چندی پیش سازمان ملل گزارش داد که قیمت جهانی مواد غذایی در ماه مارس پس از تهاجم روسیه به نیروگاه کشاورزی اوکراین به بالاترین حد خود رسید و نگرانی‌ها در مورد خطر گرسنگی در سراسر جهان را افزایش داد. این گزارش افزود که اختلال در جریان صادرات ناشی از تهاجم ۲۴ فوریه و تحریم‌های بین‌المللی علیه روسیه، ترس از یک بحران جهانی گرسنگی را به‌ویژه در سراسر خاورمیانه و آفریقا، جایی که اثرات ضربه‌ای در حال حاضر در آن دیده می‌شود، برانگیخته است.

روسیه و اوکراین که مناطق وسیع غلات آنها جزء سبدهای نان اصلی جهان هستند، سهم عظیمی از صادرات جهان را در چندین کالای اصلی ازجمله گندم، روغن نباتی و ذرت به خود اختصاص داده‌اند و قیمت آنها در ماه گذشته به بالاترین سطح خود رسیده است.

از طرفی، به دلیل آنکه بندرها اوکراین به دلیل محاصره روسیه مسدود شده، نگرانی در مورد برداشت محصولات در سال جاری وجود دارد زیرا شواهد نشان می‌دهد که جنگ در فصل کاشت نیز ادامه دارد.

علاوه بر آن، سازمان فائو نیز اعلام کرد که شاخص قیمت مواد غذایی این سازمان که تغییرات ماهانه قیمت‌های بین‌المللی را برای سبدی از کالاها دنبال می‌کند، شاخص قیمت غذا در ماه گذشته به بیش از ۱۵۹ واحد رسیده که افزایشی بیش از ۱۲.۶ درصدی نسبت به فوریه را نشان می‌دهد و بالاترین میزان ثبت‌شده از زمان تعریف آن در سال ۱۹۹۰ است.

فائو همچنین گفت که جنگ در اوکراین تا حد زیادی عامل افزایش ۱۷.۱ درصدی قیمت غلات ازجمله گندم و موارد دیگر مانند جو، جو و ذرت بوده است چراکه دو کشور روسیه و اوکراین تقریباً ۳۰ درصد و ۲۰ درصد از صادرات جهانی گندم و ذرت را به خود اختصاص می‌دهند.

بر اساس این گزارش، بیشترین افزایش قیمت‌ها مربوط به روغن‌های گیاهی بوده که ۲۳.۲ درصد افزایش‌یافته است. این افزایش قیمت ناشی از قیمت‌های بالاتر برای روغن تخمه آفتابگردان است که برای پخت‌وپز استفاده می‌شود.

این افزایش در حالی اعلام‌شده که اوکراین بزرگ‌ترین صادرکننده روغن آفتابگردان در جهان است و روسیه در رتبه دوم قرار دارد. افزون بر این، قیمت شکر و محصولات لبنی نیز به‌طور قابل‌توجهی افزایش‌یافته است.

افزایش قیمت مواد غذایی و اختلال در عرضه از روسیه و اوکراین کمبود مواد غذایی را در کشورهای خاورمیانه، آفریقا و بخش‌هایی از آسیا که بسیاری از مردم قبلاً غذای کافی دریافت نمی‌کردند، تهدید کرده است

البته یک اختلال گسترده در عرضه نیز وجود دارد و این اختلال گسترده در عرضه از منطقه دریای سیاه موجب افزایش قیمت روغن نباتی شده است. البته نمی‌توان محاسبه کرد که جنگ تا چه اندازه مقصر قیمت‌های بی‌سابقه مواد غذایی است و درحالی‌که عوامل لجستیکی در این زمینه نقش بزرگی ایفا می‌کنند.

آنچه گه گزارش‌ها نشان می‌دهند این است که اساساً صادرات از طریق دریای سیاه وجود ندارد و صادرات از طریق دریای بالتیک نیز در حال پایان است. ازاین‌رو، افزایش قیمت مواد غذایی و اختلال در عرضه از روسیه و اوکراین کمبود مواد غذایی را در کشورهای خاورمیانه، آفریقا و بخش‌هایی از آسیا که بسیاری از مردم قبلاً غذای کافی دریافت نمی‌کردند، تهدید کرده است.

این کشورها به منابع مقرون‌به‌صرفه گندم و سایر غلات از منطقه دریای سیاه برای تغذیه میلیون‌ها نفری که از نان یارانه‌ای و رشته‌های خوراکی مانند نودل استفاده می‌کنند، متکی هستند و اکنون با احتمال بی‌ثباتی سیاسی بیشتر روبرو خواهند شد.

سایر تولیدکنندگان بزرگ غلات مانند ایالات‌متحده، کانادا، فرانسه، استرالیا و آرژانتین به‌دقت تحت نظر هستند تا ببینند آیا می‌توانند به‌سرعت تولید خود را برای پر کردن شکاف‌ها افزایش دهند، اما کشاورزان با مشکلاتی مانند افزایش هزینه‌های سوخت و کود، خشک‌سالی و اختلالات زنجیره تأمین مواجه هستند که در اثر جنگ تشدید شده است.

سیب اولو، محقق ارشد برنامه جهانی غذا در غرب و مرکز آفریقا در داکار، سنگال اعلام کرده که در مرکز و غرب ساحل آفریقا، اختلالات ناشی از جنگ به وضعیت غذایی ناپایدار ناشی از کووید، درگیری‌ها، آب‌وهوای نامناسب و سایر مشکلات ساختاری افزوده است ضمن اینکه کشاورزان به‌ویژه نگران هستند که نتوانند به کودهای تولیدشده در منطقه دریای سیاه دسترسی داشته باشند.

ازآنجایی‌که هزینه کودها در بسیاری از نقاط این منطقه به دلیل اختلال در عرضه که با بحران در اوکراین تحریک‌شده است، تقریباً ۳۰ درصد افزایش‌یافته است، برنامه جهانی غذا برای تأمین نیازهای ۲۲ میلیون نفر در منطقه ساحل افریقا و نیجریه طی شش ماه ۷۷۷ میلیون دلار کمک مالی درخواست کرده است.

بر همین اساس، برای رفع نیازهای کشورهای واردکننده غذا، فائو درحال‌توسعه پیشنهادی برای اجرای مکانیسمی در جهت کاهش هزینه‌های واردات برای فقیرترین کشورها بوده است. این پیشنهاد از کشورهای واجد شرایط می‌خواهد که متعهد به سرمایه‌گذاری‌های بیشتری در بهره‌وری کشاورزی خود شوند تا اعتبارات وارداتی را برای کمک به کاهش ضربه دریافت کنند.

 

دولت‌ها به سیاست‌های ملی بازگردند

جنگ در اوکراین، بسیار شبیه به همه‌گیری کووید، شکنندگی سیستم غذایی فعلی این منطقه را با اتکای بیش‌ازحد به مواد شیمیایی مشتق‌شده از سوخت‌های فسیلی و تجارت جهانی کالاها برجسته می‌کند و به نیاز به یک سیستم انعطاف‌پذیرتر، سیستم غذایی متنوع محلی و بیشتر اشاره می‌کند.

دولت‌های ملی باید سیاست‌های عمومی را طراحی و به تأمین مالی بپردازند تا انعطاف‌پذیری بلندمدتی ایجادشده و حاکمیت غذایی جوامع محلی تقویت شود. بر همین اساس، به‌طور خاص، این منطقه باید از تولید مواد غذایی صنعتی فاصله گرفته و به سمت تغییر مکان غذایی که برای مردم و اکوسیستم‌های وابسته سالم است، حرکت کنند.

 

بازگشت به اصل

علاوه بر آن، دولت‌های منطقه خاورمیانه باید در نحوه کشاورزی و خوراک خود تجدیدنظر کنند. جنگ روسیه و اوکراین گسل‌های موجود در صنایع غذایی و محصولات کشاورزی را بیشتر آشکار کرده است؛ یک سیستم غذایی جهانی شکننده که تحت رژیم‌های غذایی ناپایدار فزاینده ثروتمندان، تأثیرات تغییرات آب و هوایی، از دست دادن تنوع زیستی و کاهش سلامت خاک‌ها به دلیل استفاده بیش‌ازحد از مواد شیمیایی کشاورزی، تحت‌فشار قرارگرفته است.

ازاین‌رو، تغییر به سمت یک سیستم غذایی پایدار مبتنی بر حاکمیت غذایی و کشاورزی زیست‌محیطی برای سلامت مردم و کره زمین حیاتی است. طرح‌های کشاورزی متعددی که توسط جامعه مدنی یا جنبش‌های مردمی رهبری می‌شوند برای تقویت حاکمیت غذایی در منطقه خاورمیانه و شمال افریقا مؤثر خواهند بود. به‌عنوان‌مثال در اردن، مردم زمین‌های شهری بلااستفاده را می‌توانند به مزارع گندم مولد تبدیل کنند.

در لبنان نیز جوامعی که به‌شدت از باندمی کرونا آسیب‌دیده‌اند، برای ترویج کشاورزی شهری و باغ‌های اجتماعی (به فضاهای سبز عمومی اطلاق می‌شود که توسط گروه‌های جامعه مردمی مدیریت می‌شوند) سازمان‌دهی شده‌اند.

 

چرخه استعمار نو را بکشنید

جوامع و دولت‌ها در جنوب جهانی (کشورهای درحال‌توسعه) می‌توانند با اتخاذ راه‌های جایگزین برای توسعه، چرخه وابستگی به استعمار نو را بشکنند. مسیرهایی که مردم را به‌جای سود شرکت‌ها در اولویت قرار می‌دهد و تضمین می‌کند که دارایی‌هایی مانند بذر، زمین و ابزار، متعلق به جامعه هستند و به‌طور عادلانه توزیع می‌شوند.

هر رویکرد پایدار باید شامل سازگاری با گرمایش جهانی باشد و بر پایه حقوق بشر استوار باشد. بر همین اساس، اکثر کشورهای جهان باید نقش فعالانه‌ای در مذاکرات در مورد اثرات تغییرات آب‌وهوا ایفا کنند.

این امر شامل طرح‌هایی برای کاهش و سازگاری است و به‌طور حیاتی، اطمینان از اینکه کشورهای آلوده‌کننده غنی به تعهدات برجسته خود برای پرداخت خسارات و ویرانگر ناشی از بحران آب‌وهوا عمل می‌کنند.

انتهای مطلب// ا.م

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: