کد خبر: ۵۲۳۷۶
تاریخ انتشار: ۱۶ شهريور ۱۴۰۱ - ۱۳:۳۸
بنا به آخرین داده‌های رسمی منتشر شده، سهم دهک دهم که ثروتمندترین دهک جامعه محسوب می‌شود از هزینه کل حدود ۳۰.۵ درصد برآورد شده، این در حالیست که سهم دهک اول به عنوان فقیر‌ترین دهک جامعه از هزینه کل تنها کمی بیشتر از ۲ درصد است.

به گزارش تجارت امروز؛ آمار‌ها نشان می‌دهد ازنظر درآمد و هزینه، دهک دهم با سایر دهک‌ها فاصله قابل‌توجهی دارد، به‌عنوان‌مثال دهک پنج که به‌عنوان یک دهک میانی ازنظر درآمدی به‌حساب می‌آید، سهمی معادل ۶.۸ درصد از هزینه کل کشور در سال گذشته داشته است. می‌توان گفت که سهم دهک‌های یک تا نهم از هزینه کل به نسبت مشخص و منطقی نسبت به دهک قبلی بیشتر شده، اما به‌یک‌باره سهم دهک دهم نسبت به دهک نهم جهش قابل‌توجهی داشته است. این امر نشان‌دهنده شکاف درآمدی در ایران بین یک اقلیت جمعیتی و اکثریت است.
البته بررسی روند‌ها نشان می‌دهد طی سال گذشته کمی این شکاف بهبودیافته و سهم دهک دهم کمتر شده است، در این گزارش به بررسی روند سهم دهک دهم (به‌عنوان دهک ثروتمند)، دهک نخست (دهک فقیر) و دهک پنجم (دهک میانی) از هزینه کل و همچنین بیست درصد فقیر و غنی از این شاخص در دهه گذشته پرداخته‌شده است.

کاهش ضریب جینی و نابرابری درآمدی

ضریب جینی شاخصی است که از آن به‌عنوان سنجشی برای وضعیت توزیع درآمد در جامعه استفاده می‌شود، این ضریب عددی بین صفر و یک است. به بیان ساده‌تر هرچه ضریب جینی به صفر نزدیک‌تر باشد به معنی مطلوب بودن وضعیت توزیع درآمد در جامعه و هرچه به یک نزدیک‌تر باشد به معنای نابرابری بیشتر درآمدی است. ضریب جینی در سال گذشته ۰.۳۹۳۸ برآورد شده که نسبت به سال ۹۹ کاهش جزئی داشته است. البته با توجه به این کاهش جزئی نمی‌توان بیان کرد که در سال ۱۴۰۰ نابرابری درآمدی نسبت به سال ۹۹ بهتر شده، بلکه می‌توان اظهار داشت کرد حداقل وضعیت توزیع درآمد بدتر نشده است. توجه به این نکته ضروری است که تغییرات ضریب جینی لزوماً به معنی کاهش یا افزایش فقر در جامعه نیست، بلکه این ضریب در وهله نخست شکاف درآمدی و هزینه‌ای موجود بین جامعه را نشان می‌دهد.
در این گزارش از شاخص سهم دهک‌ها از هزینه کل برای نشان دادن شکاف درآمدی جامعه استفاده‌شده است. در اقتصاد هزینه تابع هزینه بوده و ارتباط این دو متغیر با یکدیگر مستقیم است، به بیان ساده‌تر با بالا رفتن درآمد هزینه نیز بالاتر می‌رود، بر این اساس از طریق شکاف هزینه‌ای موجود می‌توان به شکاف درآمدی دهک‌ها پی برد.
هرچه به سمت دهک‌های ثروتمندتر می‌رویم نسبت پس‌انداز از درآمد نیز افزایش میابد، همچنین نظریات مصرف در اقتصاد کلان عنوان می‌کند که دهک‌های بالاتر متوسط مصرف پایین‌تری رادارند، به‌عبارت‌دیگر دهک‌های پردرآمد ازنظر عدد مطلق نسبت به دهک‌های فقیر بیشتر هزینه می‌کنند، اما از این نظر که چه نسبتی از درآمد مصرف و هزینه می‌شود، دهک‌های فقیر جلوتر هستند. بر این اساس می‌توان بیان کرد که شکاف درآمدی که بین دهک‌های ثروتمند وجود دارد یقیناً از شکاف هزینه‌ای بین آن‌ها بیشتر است. به‌عنوان‌مثال در سال گذشته دهک دهم به‌عنوان ثروتمندترین دهک حدود ۱۱ برابر بیش از دهک اول هزینه کرده، بر اساس توضیحات فوق به‌احتمال‌زیاد درآمد دهک دهم بیش از ۱۱ برابر درآمد دهک اول بوده است.

در یک دهه گذشته شکاف طبقاتی تا چه میزان بوده است؟

سهم فقیر و غنی از هزینه و درآمد کل

سهم دهک دهم از هزینه کل کشور در سال گذشته ۳۰.۴۱ درصد برآورد شده، به بیان ساده‌تر یک‌دهم جمعیت کشور در سال ۱۴۰۰ نزدیک به یک‌سوم کل مخارج صورت گرفته را انجام داده‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد بالاترین سهم دهک دهم از هزینه کل در چند سال گذشته مربوط به سال ۹۷ می‌شود، در این سال این شاخص ۳۲.۵ درصد به ثبت رسیده است. همچنین می‌توان گفت که این شاخص در ابتدای دهه ۹۰ زیر ۳۰ درصد بوده، درحالی‌که در سال دهه ۸۰ نزدیک به ۳۴ درصد بوده است.
عمده‌ترین علت این رخداد سیاست هدفمندی یارانه‌هاست که در اواخر دهه ۸۰ و ابتدای دهه ۹۰ اجرا شد. این سیاست موجب شد تا تنفسی مصنوعی به اقشار کم‌درآمد جامعه ازنظر درآمدی داده شود، مبلغ یارانه ازنظر نسبی تأثیر بسزایی در رشد درآمد خانوار فقیر دارد، به‌عنوان‌مثال چنانچه این یارانه نقدی درآمد دهک‌های پایین را ۲۰ درصد افزایش داده باشد، اثرش بر رشد درآمد دهک‌های بالایی ناچیز است. با توجه به همین تنفس یارانه‌ای توزیع درآمد در جامعه تغییر کرد که به دنبال آن ضریب جینی نیز در ابتدای دهه ۹۰ کاهش یافت. البته به‌مرورزمان با توجه به تورم، اثر یارانه نقدی در درآمد خانوار کم شد و به‌مرور شاخص‌های نابرابری به حالت‌های گذشته خود نزدیک شدند.

بیشتر بخوانید:

بی خانمانی در پایتخت بیداد می کند!

تفاوت شدید قیمت در مسکن؛ حاکی اختلاف طبقاتی در پایتخت

وام مسکن جدید به کدام دهک ها تعلق می گیرد؟

سهم فقیرترین دهک؛ تنها ۲ درصد

سهم دهک اول که فقیرترین گروه جامعه محسوب می‌شوند نیز در سال گذشته تنها ۲.۲۶ درصد بوده است. به‌طورکلی می‌توان گفت که سهم دهک فقیر از هزینه کل در طول یک دهه گذشته تغییر محسوسی نکرده، به‌گونه‌ای که در سال ۹۰ این شاخص ۲.۶ درصد به ثبت رسیده است. اما روند‌ها نشان می‌دهد سیاست یارانه نقدی بر این سهم در ابتدای دهه اثرگذار بوده و این شاخص را از ۱.۹ در سال ۸۵ به ۲.۶ در سال ۹۰ رسانده است.
بر این اساس می‌توان عنوان کرد در سال ۱۴۰۰، یک‌دهم فقیر جمعیت ایران تنها کمی بیشتر از یک‌پنجاهم مصرف کشور را کرده و یک‌دهم ثروتمند جامعه نزدیک به یک‌سوم مخارج کل کشور را انجام داده‌اند. همچنین هزینه دهک دهم حدود ۱۱ برابر هزینه دهک نخست در سال گذشته بوده است.


سهم ۲۰ درصد فقیر و ۲۰ درصد ثروتمند

آمار‌ها نشان می‌دهد سهم دهک‌های اول و دوم روی‌هم از هزینه کل در سال گذشته ۵.۸۸ درصد بوده، به‌بیان‌دیگر سهم بیست درصد فقیر جامعه از درآمد و هزینه کل به ۶ درصد نیز نمی‌رسد. این در حالی است که سهم دهک نهم و دهم به عنوان پر درآمدترین اقشار جامعه از هزینه کل در سال گذشته ۴۶.۷ درصد بوده است.
بررسی‌ها گویای این است که سهم دو دهک فقیر در چند سال اخیر تغییر چندانی نکرده و بیشترین تغییر آن در ۶ سال اخیر ۰.۲ درصد هم نمی‌شود، اما این سهم نسبت به سال ۹۰ تغییر تقریباً محسوسی را تجربه کرده است. همچنین سهم دو دهک ثروتمند در چند سال اخیر کاهشی بوده و این کاهش بیشتر به علت کاهش سهم دهک دهم از مخارج کل رخ‌داده چراکه سهم دهک نهم تقریباً در این چند سال صعودی بوده است.

انتهای مطلب

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: