سهام عدالت چیست و به چه کسانی تعلق میگیرد؟ همهچیز درباره این دارایی ملی
سهام عدالت یکی از طرحهای اقتصادی سالهای اخیر در ایران است که با هدف توزیع عادلانه ثروت میان اقشار کمدرآمد اجرا شد. در این مطلب، به زبانی ساده تمام نکاتی که باید درباره ارزش، فروش و مدیریت سهام عدالت بدانید را مرور کردهایم.
سهام عدالت، یکی از بزرگترین طرحهای اقتصادی-اجتماعی دو دهه اخیر در ایران، با هدف توانمندسازی مالی اقشار کمدرآمد آغاز شد. اما با گذشت زمان و تحولات بازار سرمایه، حالا سوالات زیادی درباره ارزش واقعی، امکان فروش و آینده این دارایی مطرح است. اگر شما هم یکی از دارندگان سهام عدالت هستید یا میخواهید بدانید چطور میتوان از این سهام بهرهمند شد، در ادامه این مطلب تجارت امروز با ما همراه باشید تا به زبانی ساده همه چیز را درباره سهام عدالت بدانید.
سهام عدالت چیست و چقدر است؟
سهام عدالت طرحی است که در سال ۱۳۸۵ با هدف توزیع عادلانه ثروت، کاهش فاصله طبقاتی و افزایش مشارکت مردم در اقتصاد اجرا شد. در این طرح، بخشی از سهام شرکتهای بزرگ دولتی بهصورت یک سبد سهامی به اقشار کمدرآمد واگذار شد تا از سود و منافع این شرکتها بهرهمند شوند. سهام عدالت علاوه بر تقویت عدالت اجتماعی، به تسریع روند خصوصیسازی و کاهش تصدیگری دولت در اقتصاد کمک کرده است.
مشمولان این طرح شامل مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی، روستاییان و عشایر، کارگران فصلی ساختمانی، کارمندان و بازنشستگان دولتی و گروههای کمجمعیت مانند خبرنگاران، زنان سرپرست خانوار و طلاب بودند.
سهام عدالت در ابتدا بهصورت مجموعهای از سهام شرکتهای دولتی به ارزش ۵۰۰ هزار تومان به هر نفر واگذار شد که بعدها این مبلغ به یک میلیون تومان افزایش یافت. سود حاصل از این سهام بهصورت سالیانه به حساب مشمولان واریز میشود. در سالهای اخیر، با آزادسازی سهام عدالت، امکان مدیریت و فروش این سهام برای مشمولان فراهم شده است.
هدف از ارائه سهام عدالت چیست؟
اصلیترین هدف سهام عدالت، خصوصیسازی و کاهش مالکیت دولت در اقتصاد و بنگاههای بزرگ اقتصادی است. اهداف دیگری مانند کمک به اقشار کمدرآمد و آسیبپذیر نیز در زمان عرضه سهام عدالت مطرح بودند. بهطور کلی، اهدافی که سهام عدالت دنبال میکند عبارتاند از:
- استقلال مالی خانوارهای نیازمند: کاهش وابستگی این خانوارها به حمایتهای مالی مستقیم دولت و افزایش توانمندی اقتصادی آنها.
- تسریع خصوصیسازی: سرعت بخشیدن به روند خصوصیسازی از طریق واگذاری سهام شرکتهای دولتی به مردم
- شفافیت در واگذاری سهام: بهکارگیری روشهای سالم و شفاف برای انتقال سهام شرکتها به اقشار مختلف جامعه
- کاهش اندازه دولت: کوچک کردن دولت و افزایش مشارکت مردمی در اقتصاد
- توسعهبخش تعاون: گسترش سهم بخش تعاون در اقتصاد کشور
- توزیع عادلانه ثروت: توزیع متعادل ثروت و درآمد در کشور برای کاهش نابرابریهای اقتصادی
سهام عدالت به چه کسانی تعلق میگیرد؟
تقریباً بیش از ۴۹ میلیون نفر دارندگان سهام عدالت هستند که در سامانه سهام عدالت ثبت شدهاند. مشمولان اصلی سهام عدالت عبارتاند از:
- مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی
- روستاییان و عشایر
- کارگران فصلی و ساختمانی
- گروههای کمجمعیت مانند خبرنگاران، زنان سرپرست خانوار، طلاب و خادمان مساجد
- کارمندان و بازنشستگان دولتی، دستگاههای عمومی و بازنشستگان کشوری و لشکری
کسانی که سهام عدالت ندارند تکلیفشان چیست؟
در حال حاضر، ثبتنام جدید برای دریافت سهام عدالت آغاز نشده و همچنان متوقف است. با این حال، طرحهایی برای واگذاری سهام به جاماندگان در مجلس و دولت در حال بررسی است. مسئولان اعلام کردهاند که تا زمانی که ساماندهی وضعیت دارندگان فعلی سهام عدالت بهطور کامل انجام نشود، ثبتنام جدید آغاز نخواهد شد.
بر اساس آمار رسمی، حدود ۳ میلیون و ۳۳۷ هزار و ۷۰۰ نفر جزو جاماندگان سهام عدالت هستند که از این تعداد، حدود ۲ میلیون و ۲۵ هزار نفر تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور و نزدیک به ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) قرار دارند.
سایت ثبت نام سهام عدالت
در گذشته سایت “samanese.ir” بهعنوان سایت رسمی و مرجع برای ثبت نام سهام عدالت و سایر امور مربوطه شناخته میشد. امروز این سایت در دسترس نیست و به دامنه جدیدی منتقل شده است. شما برای ورود به سامانه سهام عدالت بایستی به سایت “sahamedalat.ir” مراجعه کنید.
توجه داشته باشید برای اینکه بتوانید به راحتی با سامانه سهام عدالت کار کنید و امور مربوط به سهام عدالت خود را مدیریت نمایید، باید ثبت نام سجام انجام داده و کد بورسی داشته باشید.
نکته: ممکن است درگاهها بهروزرسانی شوند یا سامانههای جدید معرفی شوند، بنابراین بهتر است همیشه از سایتهای خبری رسمی و پایگاههای دولتی پیگیری شود.
استعلام سهام عدالت چگونه است؟
استعلام سهام عدالت با دو روش امکانپذیر است. در ادامه هر دو روش را توضیح میدهیم. البته تفاوتی ندارد شما سهام عدالت خود را به چه روشی استعلام کنید.
۱. استعلام سهام عدالت از طریق وبسایت رسمی سهام عدالت
در روش اول شما صرفاً به کد ملی احتیاج دارید. برای مشاهده سهام عدالت با کد ملی ابتدا وارد سایت “sahamedalat.ir” شوید. سپس گزینه «مشاهده دارایی سهام عدالت» را انتخاب کنید. کد ملی خود را وارد کنید. کد عبور به شماره موبایل شما پیامک میشود. با وارد کردن کد، وارد سامانه میشوید و میتوانید مطابق تصویر زیر در قسمت وضعیت دارایی یا گزارش سود پرداختی، استعلام کاملی از سهام عدالت خود بگیرید.
۲. استعلام سهام عدالت از طریق درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه
روش دوم این است که به درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه (ddn.csdiran.ir/auth/login) مراجعه کنید. مجدد با وارد کردن کد ملی و کد ارسالشده به تلفن همراه، وارد درگاه شوید و از منوهای بالا گزینه سهام عدالت را انتخاب کنید. با انتخاب این گزینه میتوانید سبد دارایی و جمع ارزش کل سهام عدالت خود را مشاهده نمایید.
مزیت استفاده از درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه این است که شما در این سامانه به خدمات دیگری مانند گزارش سبد داراییهای خود، گواهینامه سهام، مجامع بورسی و همینطور امور سهام عدالت متوفیان نیز دسترسی دارید.
نکته حائز اهمیت و پایانی این بخش این است که اگر کد ملی و شماره تماس شما در سامانه سهام عدالت به درستی ثبت شده باشند، پیامکی حاوی رمز یکبار مصرف به شماره همراه شما ارسال میشود. در غیر این صورت ممکن است نتوانید وارد سامانه استعلام سهام عدالت شوید که در این صورت از طریق همان سایت “sahamedalat.ir” میتوانید نسبت به تغییر اطلاعات هویتی و بانکی خود اقدام کنید. شماره موبایلی که در سامانه سهام عدالت ثبت شده است، حتماً بایستی به نام خود شما باشد.
آیا در حال حاضر میتوان سهام عدالت را فروخت؟
از سال ۱۳۹۹ با آزادسازی سهام عدالت، سهامداران این امکان را داشتند که ۶۰ درصد از سهام خود را بهصورت مستقیم بفروشند. با این حال، پس از چند ماه و به دلیل حجم بالای فروش از سوی سهامداران، فروش این سهام متوقف شد. در حال حاضر، امکان فروش مستقیم یا غیر مستقیم بخشی از سهام عدالت برای برخی مشمولان از طریق بانکها یا سامانههای کارگزاری فراهم شده است، اما همچنان محدودیتهایی در فروش کلی سهام وجود دارد.
اما منظور از روش مستقیم و غیرمستقیم در سهام عدالت چیست؟ در اوایل سال ۱۳۹۹ مقرر شد که دارندگان سهام عدالت یکی از روشهای مستقیم یا غیرمستقیم را برای مدیریت سهام عدالت خود انتخاب کنند.
روش مستقیم در سهام عدالت به چه معناست؟
در روش مستقیم سهام عدالت، سهامداران خودشان مدیریت سبد سهام عدالت را در دست میگیرند؛ به این معنی که میتوانند هرتعداد از هر سهمی که بخواهند را برای فروش در بورس قرار دهند. البته مشکلاتی که در فروش و حجم بالای درخواست فروش ایجاد شد، جلوی فروش سهام عدالت به روش مستقیم را گرفت!
در ابتدا مقرر شد که حدود ۳۰ درصد از بخش بورسی سهام عدالت با درخواست دارندگان قابل فروش باشد که به دلایل مختلف از جمله حجم بالای درخواست فروش جلوی آن گرفته شد و تا امروز هم هیچ راهی برای فروش سهام عدالت به روش مستقیم معرفی نشده است!
روش غیرمستقیم در سهام عدالت به چه معناست؟
در این روش که سهام عدالت به حساب صندوقهای سرمایهگذاری استانی ریختـه میشود، دارندگان هیچ دخل و تصرفی در سهام خود ندارند. سهامداران فقط میتوانند سود سهام عدالت خود را در فواصل زمانی معین دریافت کنند. البته در حال حاضر، نمادهای سهام عدالت استانی درگیر مشکلات فراوانی هستند که معاملات آنها در بازار سرمایه نیز به مشکل خورده است.
سهام عدالت متوفیان
در حال حاضر، انتقال سهام عدالت متوفیان به وراث از طریق سامانه «میراث» امکانپذیر است. این سامانه در ۱۵ آبان ۱۴۰۲ راهاندازی شد و فرایند انتقال سهام عدالت متوفیان به وراث را تسهیل کرده است. مراحل انتقال سهام عدالت متوفیان به وراث بدین ترتیب است:
۱. استعلام وضعیت پرونده
۲. مراجعه به شعب منتخب
۳. تکمیل فرایند انتقال
برای اطلاع بیشتر از جزئیات سهام عدالت متوفیان این مطلب را بخوانید.
وام سهام عدالت چیست؟
وام سهام عدالت تسهیلاتی است که به دارندگان سهام عدالت اعطا میشود و مبلغ آن بر اساس ارزش روز سهام عدالت فرد تعیین میگردد. این وام بهصورت کارت اعتباری ارائه میشود و امکان خرید کالا از فروشگاههای طرف قرارداد بانکهای عامل را فراهم میکند. در حال حاضر، برخی بانکهای عامل مجدداً ارائه وام سهام عدالت را بهصورت کارت اعتباری آغاز کردهاند، اما فقط برای دارندگان سهام عدالت که شرایط لازم را دارند.
شرایط دریافت وام سهام عدالت
- مالکیت سهام عدالت: متقاضی باید دارای سهام عدالت باشد و هیچ بخشی از آن را نفروخته باشد.
- ثبتنام در سامانه سجام: متقاضی باید در سامانه سجام ثبتنام کرده و احراز هویت شده باشد.
- عدم توقیف سهام: سهام عدالت متقاضی نباید توسط مراجع قضایی توقیف شده باشد.
- حساب بانکی در بانکهای عامل: متقاضی باید در یکی از بانکهای عامل (مانند بانک ملی یا ملت) حساب بانکی داشته باشد.
مبلغ وام سهام عدالت معادل ۶۰ درصد ارزش روز سهام عدالت فرد است. بهعنوان مثال، اگر ارزش سهام عدالت فرد ۱۰ میلیون تومان باشد، مبلغ وام ۶ میلیون تومان خواهد بود. نرخ سود این وام ۱۸ درصد سالیانه و مدت بازپرداخت آن ۳۶ ماه (۳ سال) است. همچنین اگر متقاضی وام را در مدت یک ماه تسویه کند، سودی به آن تعلق نمیگیرد.
نحوه دریافت وام سهام عدالت
- مراجعه حضوری: با در دست داشتن مدارک هویتی به یکی از شعب بانکهای عامل مراجعه کرده و درخواست وام دهید.
- مراجعه غیرحضوری: از طریق اپلیکیشنهای بانکهای عامل ثبتنام کرده و مراحل احراز هویت و درخواست وام را تکمیل کنید.
سهام عدالت بهعنوان وثیقه در نظر گرفته میشود و نیازی به ضامن نیست. کارت اعتباری صادرشده فقط در فروشگاههای طرف قرارداد بانکهای عامل قابل استفاده است و امکان نقد کردن آن وجود ندارد. در صورت عدم بازپرداخت اقساط، بانک میتواند سهام عدالت را به فروش رسانده و مطالبات خود را وصول کند.
انتهای مطلب/ ن.پ
