لیکوئید شدن در ارز دیجیتال چیست؟ + راه های جلوگیری از آن
لیکوئید شدن کابوس مشترک بسیاری از تریدرهای بازار رمزارز است؛ جایی که یک تصمیم اشتباه میتواند کل سرمایهتان را نابود کند. در این مطلب با مفهوم لیکوئید شدن، دلایل وقوع آن و راههای پیشگیری از این اتفاق آشنا میشوید.
در این مطلب از تجارت امروز قرار است به مفهوم لیکوئید شدن در ارز دیجیتال بپردازیم. در بازار پر تلاطم ارزهای دیجیتال، یک اشتباه می تواند به از دست رفتن کل سرمایه منجر شود؛ اینجاست که مفهوم لیکوئید شدن اهمیت پیدا می کند. اگر وارد معاملات اهرم دار شده اید یا قصد دارید در فیوچرز فعالیت کنید، آشنایی با این مفهوم حیاتی است. با ما همراه باشید.
آشنایی با اهرم، معاملات لانگ و شورت
قبل از اینکه به موضوع لیکوئید شدن در بازار ارزهای دیجیتال بپردازیم، بهتر است ابتدا با سه مفهوم کلیدی در معاملات فیوچرز آشنا شویم: اهرم (Leverage)، معامله لانگ (Long) و معامله شورت (Short).
اهرم (Leverage)؛ سود یا ضرر چندبرابری با سرمایهی کمتر
اهرم در معاملات فیوچرز مانند وامی موقت از صرافی است که به معاملهگر اجازه میدهد با سرمایهای بیش از موجودی خود وارد معامله شود. برای مثال، اگر تنها ۱۰۰ دلار دارید اما از اهرم ۱۰ برابر (10x) استفاده کنید، میتوانید وارد معاملهای با ارزش ۱۰۰۰ دلار شوید. در این حالت، اگر قیمت رمزارز مطابق پیشبینی شما حرکت کند، سودتان بر اساس ۱۰۰۰ دلار محاسبه میشود؛ اما اگر بازار خلاف جهت شما پیش برود، ضرر نیز به همان نسبت بیشتر خواهد بود.
به همین دلیل است که اهرم را ابزار «دو لبه» مینامند؛ چون همانطور که میتواند سود بزرگی به همراه داشته باشد، ریسک از بین رفتن تمام سرمایه را نیز افزایش میدهد. بنابراین استفاده از اهرمهای بالا برای افراد تازهکار توصیه نمیشود.
معاملات لانگ و شورت؛ کسب سود از هر دو جهت بازار
یکی از مزایای معاملات فیوچرز این است که میتوانید از افزایش یا کاهش قیمتها سود کسب کنید:
- لانگ (Long): اگر تحلیلتان این است که قیمت رمزارز (مثلاً بیتکوین) افزایش مییابد، وارد موقعیت لانگ میشوید؛ یعنی رمزارز را در قیمت پایینتر میخرید و در قیمت بالاتر میفروشید.
- شورت (Short): اگر پیشبینی میکنید که قیمت رمزارز کاهش پیدا میکند، وارد موقعیت شورت میشوید؛ در این حالت رمزارز را در قیمت بالا قرض گرفته و میفروشید، سپس در قیمت پایینتر دوباره میخرید تا قرض را پس بدهید و از این اختلاف قیمت سود کنید.
درک این مفاهیم پایه به شما کمک میکند بهتر متوجه شوید چرا در معاملات فیوچرز خطر لیکوئید شدن وجود دارد و چگونه میتوان از آن جلوگیری کرد.
لیکوئید شدن چیست؟
برای اینکه بدانید لیکوئید شدن چیست، باید با اصطلاح لیکوئیدیشن (Liquidation) آشنا شوید. این اصطلاح بهطور سنتی برای توصیف تبدیل داراییها به وجه نقد بهکار میرود اما در دنیای معاملات فیوچرز رمزارز، لیکوئید شدن پدیدهای است که معاملهگران باید به هر طریقی از آن اجتناب کنند.
اما لیکوئید ارز دیجیتال چه معنی دارد؟ معاملات دارای اهرم به شدت در معرض نوسانات قیمتی قرار دارند. این نوسانات میتوانند باعث شوند ارزش دارایی معاملهگر به سرعت افت کند و حتی به محدودهی منفی برسد. در چنین شرایطی، میزان ضرر میتواند از حداقل وجه تضمین (Maintenance Margin) فراتر رود که نتیجهی آن لیکوئید شدن معامله خواهد بود.
فرایند لیکوئید شدن ارز دیجیتال به صورت خودکار و بدون دخالت معاملهگر انجام میشود و زمانی اتفاق میافتد که ارزش دارایی او از سطوح مشخصی پایینتر برود. سرعت لیکوئید شدن به میزان اهرم استفادهشده در معامله بستگی دارد؛ این اتفاق میتواند آرام یا بسیار سریع رخ دهد.
به عنوان مثال با استفاده از اهرمهای پایین، احتمال لیکوئید شدن به محض بروز اصلاحات کوچک در بازار بسیار کم است. در مقابل، استفاده از اهرمهای بالا میتواند فقط با یک نوسان کوچک بازار، سرمایهی اولیهی معاملهگر را بهطور کامل از بین ببرد.
لیکوئید شدن ارز دیجیتال چیست و چه زمانی رخ میدهد؟
فرایند لیکوئیدیشن اجباری زمانی اتفاق میافتد که معاملهگر دیگر نتواند الزامات مارجین (Margin Requirements) موقعیت دارای اهرم خود را برآورده کند.
برای پاسخ به این سؤال که لیکوئید شدن تریدر چیست، فرض کنیم شما پوزیشن خرید (Long) روی جفت BTC/USDT باز کردهاید و موجودی حسابتان ۱۰۰ دلار است. با استفاده از اهرم ۲۰ برابری (20x)، وارد معاملهای به ارزش ۲۰۰۰ دلار میشوید. اکنون اگر قیمت بیتکوین فقط ۵ درصد کاهش پیدا کند، کل موجودی حساب شما از بین خواهد رفت، زیرا دیگر توانایی پاسخگویی به درخواست مارجین کال را نخواهید داشت. این همان چیزی است که در معاملات فیوچرز تحت عنوان لیکوئید شدن شناخته میشود.
شاید مثال ساده ای بود، اما درک محدودیتهای شخصی و میزان ضرری که مایل به پذیرش آن هستید، اهمیت بالایی دارد. فقط با داشتن این آگاهی میتوانید مقدار مناسب اهرم را برای معاملات خود انتخاب کنید.
کاملا لازم است که بدانید لیکوئید در ارز دیجیتال چیست و تأثیر استفاده از اهرم را بهخوبی درک کنید. فقط در این شرایط متوجه میشوید ابزار اهرم چه زمانی میتواند شانس موفقیت معاملهی شما را بهشدت کاهش یا افزایش دهد.
نکات سریع برای جلوگیری از لیکوئید شدن
برای ایمن ماندن در معاملات، باید قبل از ورود به هر معامله برنامهی مشخصی با خروجهای از پیش تعیینشده داشته باشید. استراتژیهای مختلفی برای کاهش ریسک وجود دارد؛ اما رعایت نکات زیر میتواند بهطور مستقیم از لیکوئید شدن جلوگیری کند:
۱. استفاده از دستور استاپ لاس (Stop-Loss)
یکی از سادهترین و مؤثرترین روشها برای جلوگیری از لیکوئید شدن در معاملات ارز دیجیتال، استفاده از ابزار استاپ لاس (Stop-Loss) است. این ابزار که در اکثر صرافیها وجود دارد، به شما امکان میدهد تا قیمت مشخصی را برای خروج خودکار از معامله تعیین کنید. به این ترتیب، اگر بازار خلاف جهت پیشبینی شما حرکت کند، معامله بهصورت خودکار بسته میشود و جلوی ضرر بیشتر گرفته میشود.
با ترکیب استاپ لاس و ماشینحساب لیکوئیدیشن، میتوان ریسک از دست رفتن سرمایه را تا حد زیادی کاهش داد. هرچند ممکن است بخشی از سرمایه از دست برود، اما این ابزار مانع از لیکوئید شدن کامل میشود.
توجه داشته باشید لیکوئید شدن معمولاً کارمزد بالایی دارد که بسته به نوع صرافی متفاوت است. همچنین، اگرچه برخی کیف پولهای دیجیتال امکان معاملات اهرمی را از طریق صرافیهای غیرمتمرکز فراهم کردهاند، اما استفاده از استاپ لاس در صرافیهای متمرکز سادهتر و امنتر است.
۲. کاهش میزان اهرم
اهرم نقش بسیار مهمی در دوام معامله ایفا میکند. اگرچه استفاده از اهرمهای بزرگ میتواند وسوسهکننده باشد، درعینحال میتواند میزان ضررهای شما را نیز چند برابر کند.
همانطور که در مثال قبلی مشاهده کردید، اهرم بالا میتواند حتی با تغییر کوچک قیمتی، ضررهای سنگینی به معاملهگر وارد کند. بنابراین، استفاده از اهرمهای پایینتر به شما کمک میکند در بازار پرنوسان رمزارزها با امنیت و آرامش بیشتری معامله کنید.
۳. تحت نظر داشتن نسبت مارجین
یکی از راههای مهم برای پیشگیری از لیکوئید شدن در معاملات اهرمی، بررسی مداوم نسبت مارجین است. اگر این نسبت به ۱۰۰٪ برسد، پوزیشن شما به طور کامل لیکوئید میشود. برای جلوگیری از این وضعیت، میتوانید با افزودن سرمایه (مارجین) یا کاهش اهرم، نسبت مارجین را بهبود دهید. این کار شبیه به این است که از ابتدا با ریسک کمتری وارد معامله شده باشید و به حفظ موقعیت در بازارهای منفی کمک میکند.
صرافیها معمولاً پیش از ثبت پوزیشن، نقطه لیکوئید شدن را به شما نشان میدهند. مثلاً اگر با ۱۰۰ دلار و اهرم ۱۰، بیتکوین را در قیمت ۵۰ هزار دلار خریداری کنید، در صورت کاهش قیمت به ۴۵ هزار دلار، کل سرمایه شما از بین میرود.
انتهای مطلب/ ن.پ
