هر آنچه باید درباره نصب و نگهداری سپتیک تانک بدانید (راهنمای کامل 1404)
فاضلابی که از واحدهای مسکونی، ادارهجات و… خارج میشود، حاوی ذرات جامد و مواد مختلفی است که گاهی باعث کور شدن و گرفتگی چاهها میشود. به همین دلیل، تصفیه شدن این فاضلاب تا حدی که مانع این مشکل شود، الزامی است. سپتیک تانک دستگاهی است که به این منظور استفاده میشود و فاضلاب خانگی را تا جایی تصفیه میکند که این ذرات در آن باقی نمانند. در این مطلب، به معرفی این دستگاه، کارایی و شرایط نصب و نگهداری آن میپردازیم. برای آشنایی بیشتر با این دستگاه کاربردی همراه ما باشید.
سپتیک تانک چیست؟
تانک سپتیک یا گند انبار نوعی محفظه یا مخزن زیرزمینی است که از جنس بتن، فایبرگلاس یا پلیاتیلن ساخته شده و زیر ساختمانها نصب میشود. به وسیله این دستگاه فاضلاب خانگی تصفیه شده و تا حدی گندزدایی میشود که ورود آن به چاههای فاضلاب شهری با حداقل مواد جامد انجام شود. این مخزن پیش از ورودی فاضلاب و در مسیر چاه جذبی و پیش از مسیر فاضلاب شهری نصب میشود و مانع ورود مستقیم فاضلاب خانگی به شبکه فاضلاب شهری میشود. این دستگاه در واقع نوعی منبع و مخزن تصفیهخانه است که زیر خانههای ویلایی، آپارتمانی، ادارهجات، کارگاههای عمرانی و… نصب شده و مورداستفاده قرار میگیرد. گند انبار یا تانکهای سپتیک را مخزن اولیه فاضلاب نیز مینامند.
از گند انبار در چه جاهایی استفاده میشود؟
استفاده از تانک سپتیک یا گند انبار بیشتر در ساختمانهای مسکونی انجام میشود. ساختمانهای ویلایی و آپارتمانی اصلیترین مصرفکننده این دستگاهها هستند اما در ساختمانهایی با کاربری دیگر نظیر مجتمعهای مسکونی، اداری، تجاری، کارگاههای صنعتی و تولیدی، مکانهای تفریحی مانند سینما، سالنهای ورزشی، هتل و رستورانها نیز از این وسیله استفاده میشود.
سپتیک تانک چند نوع دارد؟
سپتیک تانکها انواع مختلفی دارند و هرکدام از آنها برای کاربری مشخصی استفاده میشوند. دستهبندی این دستگاهها معمولا براساس متریالی که با آنها ساخته میشوند، انجام میگیرد. در ادامه، به معرفی انواع گند انبار، ویژگیها و مشخصههای هرکدام میپردازیم.
تانک سپتیک فایبرگلاس
سپتیک تانک فایبرگلاس یکی از پرکاربردترین انواع سیستمهای تصفیه فاضلاب است که به دلیل ساختار مقاوم، وزن سبک و نصب آسان، در پروژههای ساختمانی، صنعتی و ویلایی بسیار مورد استفاده قرار میگیرد. این نوع تانک از مواد کامپوزیتی فایبرگلاس ساخته میشود که در برابر خوردگی، زنگزدگی و شرایط آبوهوایی مختلف بسیار مقاوم است و طول عمر بالایی دارد. همچنین به دلیل سطح صاف داخلی، رسوبگیری کمتری دارد و نگهداری آن سادهتر است.
تانکهای بتنی
تانکهای بتنی از دیگر انواع گند انبارها هستند که معمولا با استفاده از بتن مسطح ساخته میشوند. بتنی که این محصول با استفاده از آن تولید میشود چیزی حدود ۴۰۰ کیلوگرم در متر مکعب عیار دارد و از مقاومت بالاتری نسبتبه تانکهای آجری برخوردار است.
تانکهای پلی اتیلنی
نوع دیگر تانکهای سپتیک یا گند انبارها، سپتیک تانک پلی اتیلن است. این مدل از مخازن با استفاده از پلی اتیلن ساخته شده و باتوجهبه اینکه تولید آنها نیاز به ابزار و قالبهای بهخصوص دارد و تنها در کارخانجات امکانپذیر است، از نوع پیشساخته هستند. قابلیت حمل این تانکها باعث کاربردیتر شدن آنها میشود. از طرفی کیفیت تانکهای پلی اتیلنی نسبتبه دیگر انواع تانکهای ذخیرهسازی فاضلاب بیشتر است. این مدل تانکها نسبتبه فشاری که از سمت محتویات داخلی یا خاک اطراف به آنها وارد میشود، مقاوم هستند و در برابر خوردگی نیز مقاومت بالایی دارند.
اجزای سپتیک تانکها
تانکهای سپتیک از اجزای مختلفی تشکیل میشوند که هرکدام نقش بهخصوصی در عملکرد این دستگاه دارند، بخشهای مختلف این سیستم به شرح زیر است:
- ورودی فاضلاب: لولهای عمدتا پلی اتیلنی تک یا دوجداره است که به صورت سهراهی نصب میشود.
- مخزن اولیه: تانک اصلی که حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد حجم دستگاه را به خود اختصاص میدهد.
- دیواره یا بافل: این دیواره ذرات جامد را از چربی، لجن و روغنهای شناور جدا کرده و مانع ورود آنها به مخزن بعدی میشود.
- مخزن ثانویه: این مخزن که حدود ۴۰ درصد ابعاد سپتیک تانک را تشکیل میدهد، بهعنوان زلالساز کاربرد دارد.
- خروجی فاضلاب: این قسمت که قطر کمتری نسبتبه ورودی دارد، فاضلاب تصفیهشده را خارج میکند.
- سیفون: سیفون از برگشت بوی نامطبوع به فضا جلوگیری کرده و در خروج فاضلاب تصفیهشده موثر است.
مراحل نصب سپتیک تانک
نصب سپتیک تانک بستهبه نوع آن مراحل متفاوتی دارد. برای مثال، در سپتیک تانک پیشساخته، دستگاه را از محل تولید به محل اجرا آورده و فرآیند نصب را انجام میدهند اما در انواع آجری، ساخت و پردازش دستگاه در محل استفاده انجام میشود. بهطورکلی اما مراحل زیر برای نصب هر نوع تانکی انجام میشود:
- بررسی شرایط محل نصب: شرایط زمین باید ازنظر نوع خاک، سطح آب زیرزمینی، فاصله از ساختمانها، چاه آب و منابع آب بررسی شود. رعایت فاصله ایمنی از ساختمان و منابع آب ازنظر بهداشتی و قانونی الزامی است.
- طراحی سیستم سپتیک: براساس تعداد افراد ساکن، نوع مصرف و حجم فاضلاب تولیدی، ظرفیت مناسب سپتیک تانک مشخص میشود. همچنین طراحی مسیر ورودی و خروجی و چاه جذبی (در صورت نیاز) نیز در این مرحله انجام میگیرد.
- حفاری و آمادهسازی زمین: محل نصب باید با استفاده از دستگاههای حفاری به اندازه کافی گودبرداری شود. بستر گودال باید صاف، تراز و دارای بستر شن یا بتن برای استحکام بیشتر باشد.
- نصب تانک: سپتیک تانک باید بهآرامی در محل آمادهشده قرار گیرد. اگر سپتیک از جنس پلیاتیلن یا فایبرگلاس باشد، نیاز به مهار مکانیکی برای جلوگیری از جابهجایی دارد.
- اتصال لولهها: لولههای ورودی (از ساختمان به سپتیک) و خروجی (از سپتیک به چاه جذبی یا فیلتر خاکی) باید با شیب مناسب و عایقبندی صحیح نصب شوند تا از نشتی جلوگیری شود.
- تست آببندی: پیش از پر کردن چاله، تست آببندی سپتیک ضروری است تا از نشت یا ورود آب خارجی جلوگیری شود.
- پوشاندن تانک: پس از اطمینان از صحت نصب، سپتیک تانک با لایههای خاک پوشانده میشود. درپوشها باید در دسترس باقی بمانند تا در آینده برای بازرسی یا تخلیه بهراحتی قابل دسترسی باشند.
نکات مهم در نگهداری از سپتیک تانک
نصب اصولی سپتیک تانک، اولین گام برای داشتن یک سیستم فاضلاب پایدار و بهداشتی است. اما نگهداری منظم و رعایت نکات فنی، نقش حیاتی در دوام و عملکرد صحیح این سیستم دارد.
تخلیه منظم
یکی از مهمترین نکات در نگهداری سپتیک تانک، تخلیه منظم آن است. بسته به حجم تانک و میزان مصرف، هر ۳ تا ۵ سال یکبار باید تانک تخلیه شود تا از پر شدن و پسزدگی فاضلاب جلوگیری شود.
جلوگیری از ورود مواد غیرقابل تجزیه
وارد کردن موادی مانند دستمال کاغذی، پلاستیک، روغن، دارو و مواد شیمیایی به سیستم سپتیک باعث اختلال در فرآیند تجزیه و کاهش عمر تانک میشود. تنها فاضلاب خانگی و دستشویی باید وارد سپتیک شود.
بررسی وضعیت سیستم تخلیه
چاه جذب یا میدان نفوذی (Leach Field) که پساب سپتیک به آن منتقل میشود، باید بهطور مرتب بررسی شود تا گرفتگی یا اشباع در آن ایجاد نشود. اگر بوی بد یا رطوبت غیرعادی در اطراف چاه مشاهده شود، ممکن است نیاز به بررسی فنی داشته باشد.
پرهیز از بار زیاد روی سپتیک
قرار دادن ماشین سنگین، بتن یا سازه روی محل دفن سپتیک میتواند به مخزن آسیب برساند. بهتر است محل نصب سپتیک با علامت مشخص شود و بهعنوان فضای سبز یا غیرترافیکی استفاده شود.
بازرسی سالانه
بازرسی دورهای توسط افراد متخصص میتواند از مشکلات جدی در آینده پیشگیری کند. بررسی نشتیها، سطح فاضلاب، و سلامت چاه جذبی ازجمله موارد مهم است.
سخن پایانی
سپتیک تانکها انتخابی مناسب برای سیستمهای فاضلاب خانگی و صنعتی محسوب میشوند. نصب صحیح این دستگاهها، نیازمند بررسی دقیق شرایط محل، طراحی مناسب سیستم لولهکشی و استفاده از تجهیزات باکیفیت است. علاوهبراین، نگهداری منظم و تخلیه بهموقع انواع تانکها، مانند سپتیک تانک پلی اتیلن، ازجمله اقداماتی است که به حفظ عملکرد بهینه و افزایش طول عمر آنها کمک میکند.
