واحد پول قِران چیست؟ آیا دوباره به پول ایران برمی‌گردد؟

واحد پول قِران، یکی از مهم ترین نشانه های تاریخ اقتصادی ایران پیش از تغییرات بزرگ قرن بیستم است. آشنایی با تاریخچه قران نه تنها ما را با گذشته مالی کشورمان پیوند می دهد، بلکه می‌تواند دریچه‌ای جذاب به درک بهتر ارزش پول، تجارت و نظام مالی ایران قدیم باشد. اگر به تاریخچه اقتصاد، اسکناس‌های قدیمی یا سیر تحول پول در ایران علاقه‌مند هستید، این مطلب تجارت امروز می‌تواند برای شما مفید باشد.

قِران چیست؟

قران یا قیران به فارسی (همچنین qerun یا kran رومی شده) و به زبان عامیانه (قِرُون) از سال ۱۸۲۵ تا ۱۹۳۲ میلادی بهای ایران بود. این کالا به ۲۰ شاه یا ۱۰۰۰ دینار تقسیم شده بود و به ارزش یک دهم تومان بود. ریال در سال ۱۹۳۲ جایگزین قران شد، هرچند که به صد دینار (جدید) تقسیم شده است. قران دیگر دارای کاربرد رسمی نیست اما این اصطلاح همچنان در بین ایرانیان از کاربرد گسترده‌ای برخوردار است.

تاریخچه و جایگاه تاریخی قِران

در قرن نوزدهم، نظام پولی ایران بسیار نامنظم و متشکل از واحدهای مختلفی چون دینار، شاهی، عباسی، تومان و دیگر سکه‌های محلی بود. در سال ۱۲۵۶ هجری شمسی (۱۸۷۷ میلادی)، در دوران سلطنت ناصرالدین‌شاه قاجار، به‌منظور اصلاح نظام مالی و ساده‌سازی معاملات، واحد پولی جدیدی به نام “قران” معرفی شد.

قران از نظر ارزش، معادل ۱۰۰۰ دینار یا یک دهم تومان بود. این نظام جدید باعث انسجام بیشتری در مبادلات اقتصادی کشور شد و تا چند دهه یکی از ارکان اصلی معاملات مالی در ایران بود.

ساختار و ارزش‌گذاری قِران

• هر قران = ۲۰ شاهی = ۱,۰۰۰ دینار

• هر ۱۰ قران = ۱ تومان

• هر ریال (در دوره انتقال) برابر بود با ۱.۲۵ قران (یعنی یک قران و پنج شاهی)

تغییر به ریال به‌عنوان واحد جدید

در اول فروردین ۱۳۱۱ خورشیدی (۱۹۳۲ میلادی)، واحد پول رسمی ایران از قران به ریال تغییر یافت؛ در این تغییر، هر ریال به ‌عنوان یک واحد معادل ۱۰۰ دینار جدید معرفی شد.
ریال جدید به‌صورت برابر با قران سابق تعیین شد (بدون تغییر نرخ) اما مثلاً هر ریال جدید ۱۰۰ دینار بود، در حالی که دینار قبلی ۱۰ برابر کمتر ارزش داشت.

کاربرد عامیانه و جاودان واحد پول قِران

گرچه قران دیگر واحد رسمی نیست، اما در فرهنگ عامیانه ایرانی همچنان به‌عنوان مرثیه‌ای برای ریال استفاده می‌شود. مردم ریا‌ل را گاهی «یک قران» هم می‌گویند. همچنین نام‌های «دوزاری» و «پنج‌زاری» برای سکه‌های دو و پنج ریالی رایج شدند، مشابه سنت گذشته‌ی قران‌زاری.

وضعیت قِران در حال حاضر

طبق مصوبات اخیر مجلس و اصلاحات صورت‌گرفته:

• ریال جدید واحد پول رسمی باقی می‌ماند.

• واحد خرد پول (Subunit) به جای دینار، قِران خواهد بود.

  • ۱ ریال جدید = ۱۰۰ قِران

  • ۱ ریال جدید = ۱۰,۰۰۰ ریال فعلی

اگر این طرح اجرایی شود، “قِران” جایگزین رسمی دینار به‌عنوان واحد پول خرد ایران خواهد شد.

انتهای مطلب/ ن.پ