پدیده ال نینو چیست؟ + تاثیر ال نینو بر آب و هوای ایران
ال نینو چیست و چگونه میتواند با تغییر الگوهای دما و بارش، آبوهوای ایران را تحت تأثیر قرار دهد؟ در ادامه با این پدیده اقلیمی و تأثیرات احتمالی آن بر آبوهوای ایران آشنا میشویم.
تا به حال فکر کردهاید چگونه تغییر دمای آب اقیانوس آرام میتواند آبوهوای نقاطی هزاران کیلومتر دورتر، از جمله ایران، را تحت تأثیر قرار دهد؟ ال نینو یکی از مهمترین پدیدههای اقلیمی جهان است که با تغییر الگوهای دما و بارش، میتواند شرایط آبوهوایی مناطق مختلف را دگرگون کند. اما پدیده ال نینو چیست و چه تأثیری بر آب و هوای ایران دارد؟ در این مطلب از تجارت با سازوکار این پدیده، دلایل شکلگیری آن و مهمترین تأثیرات احتمالی ال نینو بر بارش، دما و شرایط اقلیمی ایران آشنا میشویم.
پدیده ال نینو چیست؟
النینو یکی از فازهای پدیدهای اقلیمی در اقیانوس آرام است که در نزدیکی خط استوا شکل میگیرد.
در این وضعیت، آب بخش شرقی اقیانوس آرام گرمتر از حد معمول میشود و همین موضوع میتواند جریانهای آبی و جوی را در مقیاس وسیع تغییر دهد.
این نوسان اقلیمی معمولاً سه فاز دارد:
- النینو: فاز گرم
- لانینا: فاز سرد
- فاز خنثی: وضعیت بین این دو
چرا ال نینو باعث افزایش دمای جهان میشود؟
در دورههای حاکمیت النینو، متوسط دمای جهانی معمولاً افزایش پیدا میکند. علت این موضوع آن است که گرمایش آبهای اقیانوس آرام، بر سامانههای جوی جهان اثر میگذارد و در نهایت به بالا رفتن میانگین دمای زمین کمک میکند.
البته این تنها عامل گرمایش نیست. تغییرات اقلیمی هم بهطور مستقل باعث افزایش دمای زمین میشود. وقتی این دو عامل همزمان شوند، اثر گرمایی آنها میتواند بیشتر دیده شود.
تفاوت اثر ال نینو با تغییر اقلیم چیست؟
این دو مفهوم گاهی بهاشتباه به جای هم استفاده میشوند، در حالی که یکی نیستند.
النینو: یک پدیده اقلیمی دورهای است، در اقیانوس آرام شکل میگیرد و اثر آن موقتی اما گسترده است
تغییر اقلیم: یک روند بلندمدت در سیستم آبوهوایی زمین است، عمدتاً با افزایش گازهای گلخانهای و گرمایش جهانی مرتبط است و اثر آن پایدارتر و عمیقتر است
بنابراین، النینو میتواند روی گرمایش ناشی از تغییر اقلیم سوار شود و باعث شود یک دوره زمانی خاص، گرمتر از حد انتظار باشد.
آیا ال نینو به ایران میآید؟
یکی از برداشتهای نادرست درباره این پدیده، جملهای مانند «النینو به ایران آمد» است. در واقع، النینو در ایران شکل نمیگیرد و اصولاً پدیدهای مربوط به اقیانوس آرام است.
اما چون اثر آن در مقیاس جهانی گسترده است، میتواند بهصورت غیرمستقیم بر آبوهوای نقاط مختلف جهان، از جمله ایران، اثر بگذارد.
به زبان ساده النینو در اقیانوس آرام رخ میدهد اما پیامدهایش میتواند تا مناطق دوردست هم برسد. اثر آن بر ایران معمولاً کمتر از مناطق نزدیک به اقیانوس آرام است.
اثر ال نینو بر دمای ایران چیست؟
ایران به مناطق شکلگیری النینو نزدیک نیست، به همین دلیل اثر این پدیده بر کشور ما محدودتر از برخی مناطق دیگر جهان است. با این حال، النینو میتواند تا حدی باعث افزایش دما در ایران هم بشود.
به بیان دیگر اثر اصلی النینو بر گرمایش، در مقیاس جهانی دیده میشود اما ایران هم ممکن است بخشی از این اثر را تجربه کند.شدت دقیق این تاثیر، از پیش بهصورت عددی قابل تعیین نیست.
آیا میتوان گفت چند درصد گرمای ایران ناشی از ال نینو است؟
بهطور دقیق خیر.کارشناسان هواشناسی میگویند در زمان وقوع یا پیش از وقوع کامل پدیده، نمیتوان بهسادگی سهم النینو و سهم تغییر اقلیم را بهصورت درصدی جدا کرد. این نوع تحلیلها معمولاً پس از پایان دوره و با بررسی دادههای اقلیمی انجام میشود.
به همین دلیل، هرگونه درصدبندی قطعی درباره نقش النینو در گرمای یک سال خاص، با احتیاط باید مطرح شود.
ال نینو چه اثری بر بارش ایران دارد؟
اثر النینو بر بارش ایران، مثل اثر آن بر دما، یکسان و مستقیم نیست. این پدیده در برخی فصلها و برخی مناطق میتواند بیشتر خود را نشان دهد. در تابستان ایران بهطور کلی بارش تابستانی گسترده و مؤثری ندارد.
با این حال، در جنوب شرق کشور، بخشی از بارشهای تابستانی تحت تاثیر مانسون قرار میگیرد.
النینو میتواند باعث تضعیف نسبی مانسون شود. در نتیجه بارشهای تابستانه جنوب شرق ایران ممکن است کمتر شود و احتمال وقوع بارشهای شدید تابستانی در این مناطق کاهش پیدا میکند
در پاییز نیز یکی از اثراتی که برای النینو مطرح میشود، کمک به بارشهای پاییزی بهموقع یا کمی زودتر است.
در برخی برآوردها نیز گفته میشود این پدیده میتواند احتمال افزایش بارشهای پاییزی را بالا ببرد، هرچند این موضوع همواره قطعی و یکسان نیست.
آیا ال نینو همیشه برای ایران به معنای بارش بیشتر است؟
نه لزوماً. یکی از اشتباههای رایج این است که تصور شود هر زمان النینو رخ دهد، ایران حتماً سال پربارشی خواهد داشت. واقعیت این است که اثر النینو بر ایران وابسته به فصل است ، وابسته به شدت پدیده است و وابسته به همراهی آن با سایر الگوهای جوی است. به همین دلیل، النینو فقط یکی از عوامل موثر بر وضعیت بارش ایران است، نه تنها عامل.
انتهای مطلب / ف.ر
