همه چیز درباره شبکه لایتنینگ بیت کوین که باید بدانید!

شبکه لایتنینگ بیت کوین، انقلابی در سرعت و کارایی تراکنش‌های رمزارزی است؛ فناوری‌ای که وعده می‌دهد پرداخت‌های بیت‌کوین را از چند دقیقه به چند ثانیه برساند و کارمزدها را تقریباً به صفر نزدیک کند. در این مطلب از تجارت امروز با زبانی ساده و شفاف، همه چیز را درباره این نوآوری هیجان‌انگیز — از نحوه کار و مزایا گرفته تا چالش‌ها و آینده آن — مرور می‌کنیم تا ببینیم چگونه «لایتنینگ» می‌تواند بیت‌کوین را برای دنیای واقعی آماده‌تر از همیشه سازد.

شبکه لایتنینگ بیت کوین چیست؟

شبکه لایتنینگ (Lightning Network) بیت کوین یک راه‌حل لایه دوم و خارج از زنجیره روی بلاک چین اصلی بیت کوین است. لایتنینگ کانال‌های پرداختی کوچکی با نام micropayment channels ایجاد می‌کند که تراکنش‌های آن روی شبکه اصلی ثبت نمی‌شوند. تنها وقتی که یک کانال بسته می‌شود، موجودی نهایی محاسبه می‌شود و نتیجه در قالب یک تراکنش روی بیت کوین ثبت می‌شود. همین مسئله باعث می‌شود که بخش زیادی از بار شبکه اصلی کم شود و منجربه تراکنش‌های فوری و کم‌هزینه‌تر می‌شود.

کاربران لایتنینگ با ایجاد کانال پرداختی بین یکدیگر و واردکردن مقدار مشخصی بیت کوین به کانال‌ها، می‌توانند هر تعداد تراکنش که مایل باشند به‌صورت دو نفره (P2P)، سریع و بسیار ارزان انجام دهند. بنابراین دیگر برای پرداخت‌های روزمره مثل خرید قهوه‌ با بیت کوین، نیازی نیست که مدت طولانی را برای تأیید تراکنش منتظر بمانند.

این شبکه شباهت‌هایی به سیستم تسویه فعلی مورداستفاده‌ در شبکه‌های پرداخت سنتی مانند ویزا (Visa) و مسترکارت (MasterCard) دارد. وقتی پرداختی را از طریق لایتنینگ انجام می‌دهید، بلافاصله تسویه نمی‌شود. در عوض، وجوه خریدار (فرستنده) و درخواست فروشنده (گیرنده) به‌سرعت تأیید می‌شود و چراغ انجام تراکنش سبز خواهد شد.

تراکنش‌های لایتنینگ بسته‌به نحوه توافق طرفین، ممکن است چند روز یا چند هفته بعد تسویه شوند. شبکه‌ای از نودها مسئولیت اداره‌ شبکه لایتنینگ را به‌عهده دارند که پرداخت را اعتبارسنجی می‌کنند.

تاریخچه شبکه لایتنینگ

Lightning Network ریشه در تفکرات ساتوشی ناکاموتو، خالق بیت کوین دارد. این ایده به زمانی برمی‌گردد که از «کانال‌های پرداختی» برای مبادله بیت کوین بین دو فرد صحبت می‌شد، به‌طوری که دیگر نیاز نبود هیچکس از این مبادله اطلاع پیدا کند یا تراکنش توسط دیگران تأیید شود. اما جوزف پون (Joseph Poon) و تادئوس درایا (Thaddeus Dryja) با انتشار یک وایت‌پیپر در تاریخ ۱۴ ژانویه ۲۰۱۶، به ایده لایتنینگ رسمیت بخشیدند.

نویسندگان این وایت‌پیپر ادعا کردند که به‌جای تغییر خودِ شبکه‌ بیت کوین برای تراکنش‌های بیشتر، شبکه‌ای از کانال‌های ریزپرداخت می‌تواند مشکل مقیاس‌پذیری بلاک چین بیت کوین را حل کند. این ایده، دقیقاً نقطه مقابل ایده‌ افزایش سایز بلاک‌ بود که به هاردفورک بیت کوین کش انجامید.

لایتنینگ لبز (Lightening Labs) یک آزمایشگاه مهندسی بلاک چین است که در کنار افراد و شرکت‌های دیگر ازجمله ACINQ و بلاک‌استریم (Blockstream) به اجرای نسخه‌ بتای شبکه لایتنینگ در ماه مارس ۲۰۱۸ کمک کردند. تأمین مالی پروژه لایتنینگ با سرمایه‌گذاری کشت ایده (Seed Funding) به مبلغ ۲.۵ میلیون دلار انجام شد که جک دورسی، مدیرعامل توییتر هم در آن مشارکت داشت.

شبکه لایتنینگ چگونه کار می‌کند؟

شبکه لایتنینگ با دور زدن بلاک چین اصلی بیت کوین، تراکنش‌ها را سریع‌تر و هزینه آن‌ها را کم می‌کند. لایتنینگ شبکه‌ غیرساختارمندی است که پیرامون شبکه اصلی بیت کوین ساخته شده است.

اساس کار لایتنینگ نتورک استفاده از «کانال‌های پرداختی دوطرفه» است. کانال‌های پرداختی همان «کیف پول‌های چندامضایی» با قابلیت‌های بهبود یافته هستند. به همین خاطر زمان لازم برای انجام مبادله در شبکه لایتنینگ به اندازه ارتباط دو کیف پول با یکدیگر طول می‌کشد، نه بیشتر!

برای شروع استفاده از شبکه لایتنینگ، باید مقداری بیت کوین در یک کانال پرداخت واریز و قفل شود. سپس تا وقتی که کانال بسته می‌شود، می‌توان بیت کوین‌ها را به‌صورت برون‌زنجیره‌ای در شبکه لایتنینگ خرج کرد.

شاید عبارت «برون‌‌زنجیره‌ای» در ابتدا گیج‌کننده به نظر برسد و فکر کنید که بیت کوین‌های شما از شبکه بلاک چین خارج شده و به فضای دیگری منتقل می‌شوند؛ اما در واقع این‌گونه نیست و بیت کوین‌های شما تا زمانی که کانال به‌صورت باز باقی بماند، در یک آدرس چندامضایی که در بلاک چین ثبت شده قرار خواهند داشت.

زمانی که دو کاربر بخواهند به مبادلات بین خود خاتمه دهند با بستن کانال، تراکنشی را به بلاک چین ارسال می‌کنند و آخرین وضعیت موجودی هر یک در بلاک چین ثبت می‌شود. البته تراکنش دیگری هم در زمان ایجاد کانال بین دو کاربر، بر روی بلاک چین ثبت می‌شود که در آن مقدار واریزشده از سوی هر نفر در کانال مشخص می‌شود.

اما این مبادلات همیشه بین شما و دوستتان (که به او اعتماد دارید) نیست. احتمالاً در بسیاری از موارد قصد مبادله با یک فرد غریبه را داشته باشید؛ در این مورد چگونه باید به او اعتماد کرد؟

پاسخ این است که زمان ایجاد کانال، هریک از شما سپرده‌ مشخصی که تقریباً مانند یک وثیقه عمل می‌کند را در کانال قرار می‌دهید. این سپرده باید مساوی یا بیشتر از مقداری که منتقل می‌شود باشد.

از سوی دیگر، گره‌ها یا نودهایی که پرداخت‌ها را هدایت می‌کنند مسئولیت اداره شبکه را بر عهده دارند. نودها نیز به‌دست افراد عادی یا شرکت‌ها اداره می‌شوند. همین مورد باعث تضمین تمرکززدایی شبکه لایتنینگ می‌شود.

تراکنش‌های لایتنینگ چگونه انجام می‌شوند؟

برای اینکه بهتر با شیوه انجام تراکنش‌ها در شبکه لایتنینگ آشنا شویم، می‌توانیم با مثال کافی‌شاپ ادامه دهیم. در این مثال، شما می‌توانید یک کانال پرداخت لایتنینگ بین کیف پول خودتان و کیف پول صاحب کافی‌شاپ ایجاد کنید و هرروز بدون اینکه حتی یک ساتوشی کارمزد بپردازید، پرداخت‌های خُرد انجام دهید.

در این حالت، شما و فروشنده تصمیم می‌گیرید که یک کانال پرداخت لایتنینگ ایجاد کنید. شرط اولیه برای این منظور، دسترسی هر دو طرف به کیف پولی است که از Lightning Network پشتیبانی می‌کند.

سپس، هر دو طرف (شما و فروشنده) باید به‌وسیله کلیدهای عمومی خود یک آدرس چندامضایی (multi-sig) ایجاد کنید. آدرس «چندامضایی» آدرسی است که برای خرج بیت کوین‌های موجود در آن، باید هم شما و هم فروشنده آن را امضاء و تأیید کرده باشید. با واریز بیت کوین به این آدرس، می‌توانید تراکنش‌های خود را در شبکه لایتنینگ ادامه دهید.

به‌هنگام ایجاد کانال پرداخت، گزارشی ایجاد می‌شود که موجودی کلی کیف پول‌های متصل به کانال و همچنین، موجودی هر یک از طرفین را مشخص می‌کند. هنگامی که یک کانال پرداخت لایتنینگ ایجاد می‌کنید، تنها تراکنش‌هایی که روی بلاک چین اصلی بیت کوین ثبت می‌شوند، تراکنش اولیه (funding transaction) و تراکنش نهایی (closing transaction) هستند.

پس از انجام اولین تراکنشی که به کارمزد و زمان معمول پردازش روی شبکه بیت کوین احتیاج دارد، شما و فروشنده می‌توانید تراکنش‌های متعددی به‌صورت خصوصی، در کسری از ثانیه و با کارمزد تقریباً صفر انجام دهید.

فروشنده (یا دریافت‌کننده تراکنش) با استفاده از کیف پول خود یک صورت‌حساب (Invoice) ایجاد می‌کند. این صورت‌حساب رشته‌ای طولانی از اعداد و حروف است (که معمولاً به‌صورت کد QR نشان داده می‌شود). فرد پرداخت‌کننده باید این صورت‌حساب را با کیف پول لایتنینگ خود اسکن کرده و (با ارائه امضای دیجیتال) پرداخت را تأیید کند.

در مثال کافی‌شاپ، فرض کنید که شما ۸۰,۰۰۰ ساتوشی در کانال واریز کرده‌اید و بهای هر فنجان قهوه هم ۱۲,۰۰۰ ساتوشی است. در این حالت با خرید اولین فنجان قهوه خود، هم شما و هم فروشنده تأیید می‌کنید که موجودی شما در کانال ۶۸,۰۰۰ ساتوشی و موجودی فروشنده ۱۲,۰۰۰ ساتوشی شود. وقتی تراکنشی انجام شد، تأییدیه‌ای در شبکه به فرد درخواست‌کننده (فروشنده) ارسال می‌شود.

به همین ترتیب، می‌توانید تراکنش‌های متعددی در کانال انجام دهید تا زمانی که هر دو طرف تصمیم بگیرید کانال را ببندید و موجودی‌های جدید را روی بلاک چین اصلی ثبت کنید. اما هیچ‌یک از این موارد بدون دسترسی به کیف پولی که از شبکه لایتنینگ پشتیبانی کند، امکان‌پذیر نیست.

نکته: ساتوشی کوچک‌ترین واحد بیت کوین است؛ هر یک بیت کوین معادل با ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ساتوشی است. از آنجا که هدف اصلی شبکه لایتنینگ بهبود پرداخت‌های خُرد در شبکه است، اکثر کیف پول‌ها از واحد ساتوشی برای نشان‌دادن موجودی و مبلغ تراکنش استفاده می‌کنند.

مزایای لایتنینگ

• لایتنینگ از راهکار برون‌زنجیره‌ای برای حل مشکل مقیاس‌پذیری استفاده می‌کند. در صورت موفقیت این شبکه، از ترافیک تراکنش‌های شبکه بیت کوین کاسته می‌شود.
• لایتنینگ به‌وسیله کانال‌های پرداختی دوطرفه، امکان ارسال و دریافت (تقریباً) آنی را فراهم می‌کند.
• شبکه لایتنینگ به‌دلیل کاهش هزینه تراکنش‌ها، برای پرداخت‌های خرد مناسب است.

محدودیت های لایتنینگ

• برخلاف تراکنش‌های درون‌زنجیره‌ای، در صورتی که دریافت‌کننده آفلاین باشد نمی‌تواند مبلغ را دریافت کند.
• اعضای شبکه باید به طور مداوم بلاک چین بیت کوین را رصد کنند تا از خطر به‌سرقت‌رفتن بیت کوین‌های کانال‌های پرداختی در امان بمانند. البته این کار را برخی سرورها هم می‌توانند انجام دهند.
• شبکه لایتنینگ هنوز برای مبالغ بالا مناسب نیست. از آنجا که این شبکه از کانال‌های پرداختی بین افراد ساخته شده است، امکان انتقال از طریق واسطه‌ها در صورتی که پول کافی در کانالشان نداشته باشند، وجود ندارد.
• بازکردن و بستن کانال‌های پرداختی، نیازمند تراکنش‌های درون‌زنجیره‌ای است که برای تأیید در شبکه، به کارمزد و زمان بیشتری احتیاج دارند.
• لایتنینگ و نحوه استفاده از آن هنوز هم برای برخی از کاربران تازه‌وارد بیت کوین، گنگ و پیچیده است.

چگونه از شبکه لایتنینگ بیت کوین استفاده کنیم؟

اولین نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که چیزی به نام آدرس کیف پول در شبکه لایتنینگ وجود ندارد. از آنجا که لایتنینگ با هدف تسهیل پرداخت در شبکه بیت کوین طراحی شده، کاربران در لایتنینگ با صورت‌حساب یا اینوُیس (Invoice) سروکار دارند.

صورت‌حساب لایتنینگ حاوی تمامی اطلاعات موردنیاز برای ایجاد یک تراکنش توسط کاربر است. این اطلاعات شامل مقدار انتقال‌یافته (برحسب ساتوشی)، زمان منقضی‌‌شدن صورت‌حساب، زمان ایجاد صورت‌حساب، کلید عمومی دریافت‌کننده تراکنش لایتنینگ و برخی داده‌های دیگر است.

به دو روش می‌توان به شبکه لایتنینگ متصل شد و از آن استفاده کرد: راه‌اندازی نود لایتنینگ یا نصب کیف پول‌های لایتنینگ.

کیف پول های لایتنینگ بیت کوین

تعداد کیف پول‌های لایتنینگ بیت کوین نسبت‌به سایر شبکه‌های بلاک چینی کمتر است؛ اما این کیف پول‌ها به‌اندازه‌ای هستند که نیاز کاربران را برطرف کنند. ۵ مورد از بهترین کیف پول‌های لایتنینگ بیت کوین عبارت‌اند از:

• فینیکس
• بلووالت
• والت آو ساتوشی
• بریز
• مون

سؤالات متداول

در ادامه به برخی از سوالات پر تکرار شما عزیزان پاسخ می دهیم: