تفاوت بیمه اختیاری و اجباری در چیست؟
بیمه اجباری و بیمه اختیاری دو شکل متفاوت از پوشش بیمه اجتماعی هستند که هر کدام مخاطبان و شرایط خاص خود را دارند. بیمه اجباری برای نیروی کار رسمی و تحت پوشش قانون کار الزامی است و کارفرما در پرداخت حق بیمه شریک است، در حالی که بیمه اختیاری برای افرادی است که به صورت آزاد یا فاقد کارفرما هستند و خودشان هزینه بیمه را میپردازند.

تفاوت بیمه اختیاری و اجباری موضوعی است که بسیاری از افراد هنگام برنامهریزی برای آیندهی شغلی و بازنشستگی با آن مواجه میشوند. انتخاب درست بین این دو نوع بیمه میتواند نقش مهمی در بهرهمندی از خدمات درمانی، بازنشستگی و سایر مزایای تأمین اجتماعی داشته باشد. اگر شما هم به دنبال راهی برای اطمینان از پوشش بیمهای مناسب با شرایط خود هستید، این مطلب تجارت امروز میتواند راهنمایی جامع و مفید برای تصمیمگیری آگاهانه شما باشد.
بیمه اجباری چیست؟
در تعریف بیمه اجباری باید گفت تمامی افرادی که در شرکت، کارگاه، کارخانه، فروشگاه و … مشغول به کار هستند و حقوق دریافت میکنند، تحت پوشش قانون کار قرار میگیرند. طبق قانون کار، کارفرماها موظف است همه کارکنان و کارمندان خود را بیمه کنند. به این نوع بیمه «بیمه اجباری» گفته میشود. باتوجهبه اینکه تامین اجتماعی یک سیستم بیمه همگانی است، بنابراین این قانون در مورد همه مشاغل صدق میکند و متخلفان جریمه خواهند شد.
برای اطمینان از بیمه شدنِ تمامی افراد در یک کسبوکار، سازمان تامین اجتماعی برای بازرسی واحدها اقدام میکند. کارشناس این سازمان، فعال بودن محل کار و وضعیت کار کارمندان یا کارگران را بررسی خواهد کرد. توجه کنید که این بازرسی میتواند در هر روزی از ماه انجام شود.
پوششهای بیمه اجباری
در مورد تفاوت بیمه اختیاری و اجباری تامین اجتماعی، نوع پوششها اهمیت ویژهای دارد. پوششهای بیمه اجباری به شرح زیر است:
- پرداخت مستمری در دوران بازنشستگی؛
- پرداخت مستمری در صورت از کارافتادگی بیمهشده؛
- پرداخت هزینههای درمان برخی از بیماریها، داروها، بارداری و حوادث؛
- پرداخت مقرری در دوران بیکاری؛
- کمک هزینه ازدواج؛
- پرداخت مستمری بازماندگان بیمهشده.
ویژگیهای بیمه اجباری:
-
شمول تمامی کارگران و کارکنان تحت پوشش قانون کار
-
ثبت نام و پرداخت حق بیمه به عهده کارفرما و کارگر
-
داشتن پوشش بیمهای کامل شامل بازنشستگی، ازکارافتادگی، بیکاری، درمان و …
بیمه خویش فرما
یکی از اصلیترین تفاوت بیمه اختیاری با بیمه اجباری، داشتن کارفرما است. به این مفهوم که در بیمه اجباری فرد بیمهشده کارفرمایی دارد که او را بیمه کرده است. اما در بیمه خویشفرما، فرد بیمهشده کارفرمایی ندارد و در نتیجه این افراد خودشان را بیمه میکنند. این نوع بیمه برای کسانی که هیچگونه پوشش بیمهای ندارند، انتخابی مناسب خواهد بود.
متقاضیِ این نوع بیمه باید به یکی از شعب سازمان تامین اجتماعی مراجعه کند و درخواست انعقاد قرارداد بیمه خویشفرما دهد. بیمهشده باید حق بیمه را بهصورتمنظم و در زمان تعیین شده پرداخت کند. نکته مهم در مورد بیمه خویشفرما داشتن حداقل ۳۰ روز سابقه قبلی در سازمان تامین اجتماعی است. بهطورکلی میتوان گفت که بیمه خویشفرما به ۲ دسته
- بیمه اختیاری؛
- بیمه صاحبان حرف و شاغلین آزاد.
تقسیم میشود و شاغلان میتوانند از آن استفاده کنند.
بیمه اختیاری چیست؟

همان طور که از نام بیمه اختیاری مشخص است در این نوع بیمه هیچ اجباری برای عقد قرارداد توسط افراد نیست و آنها بنابهصلاحدید خود برای دریافت خدمات از سازمان تامین اجتماعی خود را بیمه میکنند. در این روش، متقاضی حق بیمه را پرداخت میکند و در مقابل از خدمات و تعهدات سازمان تامین اجتماعی بهرهمند میشود.
یکی از مزایای مهم بیمه اختیاری، حقوق بازنشستگی است. برای تخمین میزان مستمری بازنشستگی در بیمه اختیاری، باید شرایط و میزان پرداختی افراد را در نظر گرفت. اما بهصورتکلی میتوان گفت که میزان مستمری هر فرد به مبلغ حقبیمه پرداختی توسط بیمهشده بستگی دارد. در واقع سازمان تامین اجتماعی درصد خاصی از هزینه منعقد شده بین سازمان و شخص بیمهشده را در نظر میگیرد و آن را بهعنوان مستمری پرداخت خواهد کرد.
ویژگیهای بیمه اختیاری
-
انتخابی و داوطلبانه بودن بیمه
-
فرد بیمه شده خودش مسئول پرداخت حق بیمه است
-
امکان استفاده از پوششهای بیمهای محدودتر یا کامل بر اساس انتخاب فرد و سازمان
تفاوت بیمه اختیاری و اجباری
در این بخش تفاوت های این دو بیمه را بررسی می کنیم:
نحوه پرداخت حق بیمه

-
در بیمه اجباری، حق بیمه ۳۰٪ حقوق است که ۷٪ آن توسط کارگر و ۲۳٪ توسط کارفرما پرداخت میشود.
-
در بیمه اختیاری، فرد باید ۲۷٪ حقوق خود را پرداخت کند و تمام سهم بیمه به عهده خودش است .
پوششها و مزایا
-
بیمه اجباری: شامل پوشش کامل از جمله بازنشستگی، ازکارافتادگی، درمان، بیکاری، کمکهزینه ازدواج و مستمری بازماندگان است.
-
بیمه اختیاری: پوششهایی مانند بازنشستگی، درمان، ازکارافتادگی و فوت دارد، ولی بیکاری، کمک هزینه ازدواج و ازدواج، شامل آن نمیشود .
سابقه و بازنشستگی
-
هر دو نوع بیمه سابقه بازنشستگی را محاسبه میکنند. شرط حداقل سابقه برای بازنشستگی، ۱۰ سال است. همچنین بیمه اختیاری برای مردان حداقل ۶۰ سال و برای زنان ۵۵ سال سن نیاز دارد.
-
میزان مستمری براساس میانگین حق بیمه در دو یا پنج سال پایانی محاسبه میشود؛ پرداخت حق بیمه بالاتر برابر با مستمری بالاتر است.
شرایط ویژه و ضمانت اجرایی
-
بیمه اجباری: بازرسان تأمین اجتماعی به شکل منظم بررسی مستندسازی قرارداد و پرداخت حق بیمه توسط کارفرما را انجام میدهند.
-
بیمه اختیاری: فرد باید حداقل ۳۰ روز سابقه بیمه قبلی داشته باشد و پرداخت حق بیمه باید منظم باشد؛ عدم پرداخت به موقع منجر به قطع قرارداد خواهد شد.
مزایا و معایب هر نوع بیمه
در ادامه به مزایا و معایب این دو نوع بیمه می پردازیم:
بیمه اجباری
مزایا:
-
پوشش کامل و جامع بیمهای.
-
حمایت قانونی برای بیمهشدگان و خانوادههایشان.
-
پرداخت مشترک حق بیمه توسط کارفرما و کارگر که هزینه را کاهش میدهد.
-
امکان استفاده از خدمات درمانی رایگان یا با تخفیف.
معایب:
-
محدود به افرادی که دارای کارفرما و قرارداد رسمی هستند.
-
امکان پرداخت دیرهنگام یا ناقص حق بیمه توسط برخی کارفرمایان.
بیمه اختیاری
مزایا:
-
امکان پوشش بیمهای برای افرادی که تحت بیمه اجباری نیستند.
-
امکان تعیین میزان حق بیمه متناسب با توان مالی فرد.
-
حفظ حق بیمه برای بازنشستگی و استفاده از خدمات درمانی.
معایب:
-
تمام هزینه بیمه به عهده فرد است.
-
برخی پوششها مانند بیمه بیکاری شامل بیمه اختیاری نمیشود.
-
فرد باید خود پیگیر پرداخت حق بیمه باشد.
انتهای مطلب/ ن.پ






