نفت به مرز ۱۰۸ دلار رسید؛ هرمز و باب‌المندب همزمان بازار انرژی را تحت فشار گذاشتند
قیمت نفت در آغاز معاملات دوشنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ بار دیگر جهش کرد و بهای نفت برنت به بیش از ۱۰۷ دلار در هر بشکه رسید. تشدید حملات در منطقه، اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز و توقف خط لوله راهبردی شرق به غرب عربستان، نگرانی‌ها درباره کاهش عرضه جهانی را تشدید کرده است.
به گزارش تجارت امروز، بازار جهانی نفت در حالی هفته جدید را آغاز کرد که مجموعه‌ای از ریسک‌های ژئوپلیتیکی همزمان بر سمت عرضه فشار آورده‌اند. معاملات روز دوشنبه نشان می‌دهد بازار دیگر با یک اختلال مقطعی مواجه نیست و مجموعه‌ای از مسیرهای اصلی انتقال انرژی در خلیج فارس و دریای سرخ تحت فشار قرار گرفته‌اند.
بر اساس آخرین معاملات، نفت برنت با افزایش حدود ۲.۹۰ دلار، نزدیک به ۱۰۷.۵۱ دلار در هر بشکه معامله شد و نفت وست تگزاس اینترمدیت نیز با رشد حدود ۲.۲۷ دلار به محدوده ۱۰۲.۳۲ دلار رسید. نفت برنت پیش از این در معاملات ابتدایی روز حتی بیش از ۳ درصد افزایش یافته بود.
محرک اصلی این جهش، افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای انتقال نفت است. حملات اخیر به عربستان و ادامه ناامنی در اطراف تنگه هرمز باعث شده معامله‌گران احتمال اختلال طولانی‌تر در عرضه را در قیمت‌های نفت لحاظ کنند.
تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین نقطه فشار بازار است. داده‌های رهگیری کشتی‌ها نشان می‌دهد عبور شناورهای حامل کالا از این گذرگاه در روزهای اخیر به ارقام تک‌رقمی در روز رسیده و در آخر هفته نیز بسیار پایین‌تر از میانگین ۱۰ روزه بوده است. پیش از آغاز جنگ، هرمز روزانه شاهد عبور حجم بسیار بیشتری از کشتی‌های بزرگ بود.
در شرایط عادی، بخشی از نفت عربستان می‌تواند از مسیر خط لوله شرق به غرب به ساحل دریای سرخ منتقل شود و از این طریق وابستگی ریاض به تنگه هرمز کاهش پیدا کند. اما این مسیر نیز اکنون با مشکل مواجه شده است.
خط لوله شرق به غرب عربستان پس از حمله پهپادی به‌طور موقت متوقف شده و ظرفیت اسمی انتقال چند میلیون بشکه نفت در روز را دارد. رویترز گزارش داده است که توقف این مسیر می‌تواند تا حدود ۴ درصد از عرضه جهانی نفت را در معرض خطر قرار دهد؛ موضوعی که اهمیت آن برای بازار جهانی بسیار بیشتر از یک حادثه محدود زیرساختی است.
به این ترتیب، عربستان با وضعیتی کم‌سابقه مواجه شده است: مسیری که می‌توانست برای دور زدن هرمز مورد استفاده قرار گیرد، خود در معرض اختلال قرار گرفته و همزمان امنیت تردد در مسیرهای دریایی منطقه نیز کاهش یافته است.
ریسک سوم به باب‌المندب مربوط می‌شود. افزایش قدرت و دامنه عملیات انصارالله در یمن، نگرانی‌ها درباره امنیت یکی دیگر از گلوگاه‌های مهم تجارت انرژی را افزایش داده است. در نتیجه، حتی در صورت انتقال بخشی از نفت خلیج فارس از مسیرهای جایگزین، ریسک حمل‌ونقل و هزینه بیمه و کشتیرانی افزایش پیدا می‌کند.
بازار اکنون با یک مشکل اساسی روبه‌روست: مسیرهای جایگزین دیگر مانند گذشته قابل اتکا نیستند. اگر هرمز دچار اختلال شود، امکان انتقال بخشی از نفت از خطوط لوله وجود دارد؛ اما وقتی همزمان خط لوله عربستان آسیب ببیند و باب‌المندب نیز با ناامنی مواجه باشد، ظرفیت بازار برای جبران کاهش عرضه به‌شدت محدود می‌شود.
همین مسئله توضیح می‌دهد چرا قیمت نفت حتی پیش از وقوع کمبود فیزیکی گسترده، واکنش نشان می‌دهد. معامله‌گران تنها نفت موجود در بازار را قیمت‌گذاری نمی‌کنند؛ آنها احتمال نفتی را که ممکن است در روزها و هفته‌های آینده به بازار نرسد نیز در معاملات امروز لحاظ می‌کنند.
در سمت تقاضا نیز بازگشت تدریجی چین به بازار نفت می‌تواند فشار را بیشتر کند. داده‌های اخیر نشان می‌دهد واردات نفت خام چین پس از افت در ماه‌های گذشته، در ژوئیه و اوت افزایش یافته است. همزمان، رشد هزینه انرژی در چین نیز در تورم تولیدکننده و مصرف‌کننده این کشور انعکاس پیدا کرده است.
البته نمی‌توان افزایش خرید چین را به‌معنای بازگشت کامل و پایدار تقاضای نفت این کشور دانست؛ بخشی از خریدها می‌تواند برای ذخیره‌سازی یا تنظیم موجودی پالایشگاه‌ها انجام شده باشد. با این حال، در شرایطی که سمت عرضه با محدودیت روبه‌روست، حتی افزایش خرید برای ذخایر نیز می‌تواند فشار مضاعفی بر بازار فیزیکی نفت وارد کند.
در چنین شرایطی، بازار جهانی نفت با چیزی فراتر از یک موج کوتاه‌مدت قیمتی مواجه است. اختلال در هرمز، آسیب به مسیر جایگزین عربستان و افزایش ریسک باب‌المندب عملاً حاشیه امنیت بازار انرژی را کاهش داده‌اند. رویترز نیز تأکید کرده است که اختلال در مسیرهای منطقه‌ای اکنون هزینه و ریسک انتقال نفت را به‌طور محسوسی افزایش داده است.
رسیدن برنت به محدوده ۱۰۸ دلار در چنین فضایی را باید بیشتر از آنکه صرفاً نتیجه افزایش تقاضا دانست، واکنش بازار به ریسک عرضه تعبیر کرد. تا زمانی که مسیرهای اصلی انتقال انرژی در منطقه به وضعیت عادی بازنگردند، احتمال باقی ماندن نفت در سطوح بالای ۱۰۰ دلار همچنان جدی خواهد بود.
برای اقتصاد جهانی نیز مسئله فقط قیمت خود نفت نیست. افزایش بهای نفت به معنای فشار بر هزینه حمل‌ونقل، سوخت، تولید صنعتی و در نهایت تورم است. به همین دلیل، ادامه این روند می‌تواند بانک‌های مرکزی، شرکت‌های حمل‌ونقل و مصرف‌کنندگان را همزمان تحت فشار قرار دهد.
در شرایط فعلی، سؤال بازار دیگر فقط این نیست که نفت تا چه قیمتی بالا می‌رود؛ پرسش مهم‌تر این است که چند مسیر انتقال انرژی منطقه همزمان می‌تواند دچار اختلال شود، بدون آنکه بازار جهانی با کمبود جدی مواجه شود. تحولات روزهای آینده در هرمز، باب‌المندب و زیرساخت نفتی عربستان پاسخ این سؤال را تعیین خواهد کرد.
انتهای مطلب
