تفاوت بورس و فرابورس به زبان ساده | راهنمای جامع سرمایهگذاران
بورس و فرابورس هر دو بستر سرمایهگذاری هستند اما تفاوتهای مهمی دارند که دانستن آنها برای انتخاب بهترین مسیر مالی ضروری است.
سرمایهگذاری در بازارهای مالی، امروز دیگر فقط مخصوص افراد حرفهای نیست؛ بلکه هر کسی با اندکی دانش میتواند وارد دنیای بورس و فرابورس شود. اما یکی از پرسشهای مهمی که اغلب سرمایهگذاران تازهکار میپرسند این است: تفاوت بورس و فرابورس چیست؟ شاید در نگاه اول این دو بازار شبیه به هم باشند، اما قوانین، شرایط پذیرش شرکتها و حتی سطح ریسک در آنها تفاوتهای مهمی دارد. اگر قصد دارید قدمی مطمئنتر در مسیر سرمایهگذاری بردارید، آشنایی با این تفاوتها برای شما ضروری است. در این مطلب از تجارت امروز؛ با زبانی ساده و قابلفهم، بورس و فرابورس را مقایسه میکنیم تا بتوانید بهترین تصمیم را برای آینده مالی خود بگیرید.
بورس اوراق بهادار چیست؟
بورس اوراق بهادار یک بازار منظم و رسمی برای خرید و فروش اوراق بهادار، مانند سهام شرکتها، اوراق قرضه، صندوقهای سرمایهگذاری و سایر ابزارهای مالی است، بورس اوراق بهادار به عنوان یک بازار ثانویه عمل میکند، به این معنی که معاملات در آن بین سرمایهگذاران انجام میشود و خود شرکتها معمولاً در این معاملات دخالتی ندارند.
اهداف اصلی ایجاد بورس اوراق بهادار عبارتند از:
- فراهم کردن محیطی امن و منظم برای خرید و فروش اوراق بهادار
- تسهیل دسترسی شرکتها به سرمایه برای رشد و توسعه
- فراهم کردن فرصتهای سرمایهگذاری برای سرمایهگذاران
- افزایش نقدینگی بازار و سهولت در خرید و فروش اوراق بهادار
انواع بازار بورس
بورس اوراق بهادار معمولاً به دو بخش اصلی تقسیم میشود:
بازار اول بورس
بازار اول معمولاً شامل شرکتهای بزرگ، با ثبات و شناختهشدهای است که سابقه طولانی در سودآوری دارند، شرایط پذیرش در بازار اول سختگیرانهتر است و ممکن است شامل الزامهایی مانند حداقل میزان سرمایه (مثلاً ۱۰۰ میلیارد تومان در ایران)، سودآوری مشخص و درصد بالایی از سهام شناور آزاد باشد.
بازار دوم فرابورس چیست ؟
بازار دوم معمولاً برای شرکتهای کوچکتر، نوپا یا در حال رشدی است که پتانسیل رشد بالایی دارند، شرایط پذیرش در بازار دوم آسانتر است، اما همچنان الزامهایی مانند حداقل میزان سرمایه (مثلاً ۲۰ میلیارد تومان در ایران) وجود دارد.
عملکرد شرکتها در این دو بازار بر یکدیگر تأثیر دارد. اگر شرکتی در بازار اول عملکرد خوبی نداشته باشد، ممکن است به بازار دوم منتقل شود و بالعکس.
فرابورس چیست؟
فرابورس یک بازار مالی است که برای تکمیل و حمایت از بازار بورس اوراق بهادار ایجاد شده است. هدف اصلی فرابورس، فراهم کردن فرصت دسترسی به بازار سرمایه برای شرکتهایی است که نمیتوانند شرایط سختگیرانه پذیرش در بورس را برآورده کنند. به عبارت دیگر، فرابورس پلی است بین شرکتهای کوچکتر و نوپا که به دنبال جذب سرمایه هستند و سرمایهگذارانی که به دنبال فرصتهای سرمایهگذاری جدید میگردند.
انواع بازار در فرابورس
بازار فرابورس ممکن است دارای بخشهای مختلفی باشد، اما معمولاً شامل پنج بخش اصلی است:
بازار اول فرابورس
بازار اول فرابورس مشابه بازار اول بورس است، اما شرایط پذیرش در آن سادهتر است. برای مثال، حداقل سرمایه مورد نیاز برای پذیرش در بازار اول فرابورس ممکن است تنها ۱ میلیارد تومان باشد.
بازار دوم فرابورس
بازار دوم فرابورس نیز مشابه بازار دوم بورس است و معمولاً برای شرکتهای کوچکتر یا در حال رشد مناسب است. حداقل سرمایه مورد نیاز برای پذیرش در بازار دوم فرابورس ممکن است تنها ۱۰۰ میلیون تومان باشد.
بازار سوم فرابورس
بازار سوم فرابورس ممکن است برای معامله سهام شرکتهایی استفاده شود که در حال گذار از بازار غیررسمی به بازار رسمی هستند.
ابزار های نوین مالی
این بخش از فرابورس برای معامله ابزارهای مالی جدیدی مانند صندوقهای سرمایهگذاری، اوراق مشارکت و سایر ابزارهای مشتقه ایجاد شده است.
بازار پایه
بازار پایه فرابورس ممکن است ریسک بیشتری داشته باشد، اما پتانسیل بازدهی بالاتری نیز دارد. حداقل سرمایه مورد نیاز برای پذیرش در بازار پایه ممکن است بسیار کمتر از بازار اصلی باشد (مثلاً ۵۰۰ میلیون تومان در ایران)
علاوه بر این، شرکتهای پذیرفتهشده در فرابورس ممکن است از مزایایی مانند معافیت مالیاتی، سهولت در دریافت تسهیلات بانکی و انعطافپذیری بیشتر در مقررات برخوردار شوند.
در مجموع، بورس اوراق بهادار و فرابورس هر دو بازارهایی برای سرمایهگذاری و معاملهگری هستند، اما ریسک و پتانسیل بازدهی آنها متفاوت است. بورس اوراق بهادار ممکن است امنتر و با ریسک کمتر باشد، در حالی که فرابورس ممکن است ریسک بیشتری داشته باشد، اما پتانسیل بازدهی بالاتری نیز دارد. انتخاب بین این دو بازار به اهداف سرمایهگذاری، میزان ریسکپذیری و تحلیل دقیق شرکتها و اوراق بهادار موجود در هر بازار بستگی دارد.
تفاوت بورس و فرابورس
فرابورس، مشابه بورس اوراق بهادار تهران، بازاری برای معامله اوراق بهادار است که البته نسبت به بورس تهران دارای شرایط سادهتری برای پذیرش شرکتهاست و انواع متنوعی از اوراق بهادار با روشهای مختلف در این بازار قابل معامله هستند.
همچنین از نظر مقررات معاملاتی نیز تفاوتهای اندکی بین این بازار با بورس تهران وجود دارد. بهعنوانمثال حد نوسان مجاز روزانه فرابورس یک درصد بیشتر از بورس تهران است(مثبت و منفی پنج درصد) و همچنین حجم مبنا در این بازار برابر یک است. (البته از خرداد ۱۳۹۴ حد نوسان در بازار بورس نیز همانند بازار فرابورس به مثبت و منفی پنج درصد افزایش یافت) شرکتهایی که شرایط لازم برای ورود به بورس تهران را نداشته باشند، میتوانند با سهولت بیشتری به فرابورس وارد شوند.
سوالات متداول
در ادامه به برخی از سوالات پر تکرار شما عزیزان پاسخ می دهیم:
تفاوت اصلی بین بورس و فرابورس چیست؟
اصلیترین تفاوت در شرایط پذیرش شرکتها و میزان نظارت بر آنها است. بورس دارای قوانین و مقررات سختگیرانهتری برای پذیرش شرکتها بوده و نظارت بر آن بیشتر است، در حالی که فرابورس شرایط سادهتری دارد و برای شرکتهای کوچکتر و نوپا مناسبتر است.
کدام بازار برای سرمایهگذاری بهتر است، بورس یا فرابورس؟
انتخاب بین بورس و فرابورس به اهداف سرمایهگذاری، تحمل ریسک و دانش سرمایهگذار بستگی دارد. بورس معمولاً برای سرمایهگذاران محافظهکارتر مناسبتر است، در حالی که فرابورس برای سرمایهگذارانی که به دنبال بازدهی بالاتر هستند و ریسکپذیری بیشتری دارند، جذابتر است.
آیا میتوان همزمان در بورس و فرابورس سرمایهگذاری کرد؟
بله، سرمایهگذاران میتوانند همزمان در بورس و فرابورس سرمایهگذاری کنند. هر دو بازار فرصتهای سرمایهگذاری متنوعی را ارائه میدهند و با ترکیب آنها میتوان یک سبد سرمایهگذاری متنوعتر ایجاد کرد.
چه عواملی در انتخاب بین بورس و فرابورس مؤثر است؟
عواملی مانند تحمل ریسک، اهداف سرمایهگذاری، مدت زمان سرمایهگذاری، دانش و تجربه سرمایهگذار در انتخاب بین بورس و فرابورس موثر هستند.
آیا سرمایهگذاری در فرابورس ریسک بیشتری دارد؟
بله، به طور کلی سرمایهگذاری در فرابورس نسبت به بورس ریسک بیشتری دارد. زیرا شرکتهای پذیرفتهشده در فرابورس ممکن است کوچکتر، نوپا و کمتر شناختهشده باشند و نوسانات قیمتی آنها بیشتر باشد.
